मुख्य सामग्री पर जाएँ
ॐ दिव्य ग्रंथ

वाल्मीकि रामायण बालकाण्ड सर्ग 49

वाल्मीकि रामायण बालकाण्ड सर्ग 49 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

वाल्मीकि रामायण के पुस्तक आवरण का चित्र
दिव्य ग्रंथ · मूल पाठ संग्रह

श्लोक 1

अफलः तु ततः शक्रो देवान् अग्नि पुरोगमान् ।अब्रवीत् त्रस्त नयनः सिद्ध गन्धव चारणान् ॥१-४९-१॥

श्लोक 2

कुर्वता तपसो विघ्नम् गौतमस्य महात्मनः ।क्रोधम् उत्पाद्य हि मया सुर कार्यम् इदम् कृतम् ॥१-४९-२॥

श्लोक 3

अफलो अस्मि कृतः तेन क्रोधात् सा च निराकृता ।शाप मोक्षेण महता तपो अस्य अपहृतम् मया ॥१-४९-३॥

श्लोक 4

तत् माम् सुरवराः सर्वे स ऋषि संघाः स चारणाः ।सुर कार्य करम् यूयम् सफलम् कर्तुम् अर्हथ ॥१-४९-४॥

श्लोक 5

शतक्रतोः वचः श्रुत्वा देवाः स अग्नि पुरोगमाः ।पितृ देवान् उपेत्य आहुः सह सर्वैः मरुत् गणैः ॥१-४९-५॥

श्लोक 6

अयम् मेषः सवृषणः शक्रो हि अवृषणः कृतः ।मेषस्य वृषणौ गृह्य शक्राय आशु प्रयच्छत ॥१-४९-६॥

श्लोक 7

अफलः तु कृतो मेषः पराम् तुष्टिम् प्रदास्यति ।भवताम् हर्षणार्थाय ये च दास्यन्ति मानवाः ।अक्षयम् हि फलम् तेषाम् यूयम् दास्यथ पुष्कलम् ॥१-४९-७॥

श्लोक 8

अग्नेः तु वचनम् श्रुत्वा पितृ देवाः समागताः ।उत्पाट्य मेष वृषणौ सहस्राक्षे न्यवेशयन् ॥१-४९-८॥

श्लोक 9

तदा प्रभृति काकुत्स्थ पितृ देवाः समागताः ।अफलान् भुंजते मेषान् फलैः तेषाम् अयोजयन् ॥१-४९-९॥

श्लोक 10

इन्द्रः तु मेष वृषणः तदा प्रभृति राघव ।गौतमस्य प्रभावेन तपसा च महात्मनः ॥१-४९-१०॥

श्लोक 11

तत् आगच्छ महातेज आश्रमम् पुण्य कर्मणः ।तारय एनाम् महाभागाम् अहल्याम् देव रूपिणीम् ॥१-४९-११॥

श्लोक 12

विश्वामित्र वचः श्रुत्वा राघवः सह लक्ष्मणः ।विश्वामित्रम् पुरस्कृत्य आश्रमम् प्रविवेश ह ॥१-४९-१२॥

श्लोक 13

ददर्श च महाभागाम् तपसा द्योतित प्रभाम् ।लोकैः अपि समागम्य दुर्निरीक्ष्याम् सुर असुरैः ॥१-४९-१३॥

श्लोक 14

प्रयत्नात् निर्मिताम् धात्रा दिव्याम् मायामयीम् इव ।धूमेन अभिपरीत अंगीम् दीप्ताअम् अग्नि सिखाम् इव ॥१-४९-१४॥

श्लोक 15

स तुषार आवृताम् स अभ्राम् पूर्ण चन्द्र प्रभाम् इव ।मध्ये अंभसो दुराधर्षाम् दीप्ताम् सूर्य प्रभाम् इव ॥१-४९-१५॥

श्लोक 16

सस् हि गौतम वाक्येन दुर्निरीक्ष्या बभूव ह ।त्रयाणाम् अपि लोकानाम् यावत् रामस्य दर्शनम् ॥१-४९-१६॥

श्लोक 17

शापस्य अन्तम् उपागम्य तेषाम् दर्शनम् आगता।राघवौ तु ततः तस्याः पादौ जगृहतुः मुदा ॥१-४९-१७॥

श्लोक 18

स्मरंती गौतम वचः प्रतिजग्राह सा च तौ।पाद्यम् अर्घ्यम् तथा आतिथ्यम् चकार सुसमाहिता ।प्रतिजग्राह काकुत्स्थो विधि दृष्टेन कर्मणा ॥१-४९-१८॥

श्लोक 19

पुष्प वृष्टिः महती आसीत् देव दुंदुभि निस्वनैः ।गन्धर्व अप्सरसाम् च एव महान् आसीत् समुत्सवः ॥१-४९-१९॥

श्लोक 20

साधु साधु इति देवाः ताम् अहल्याम् समपूजयन् ।तपो बल विशुद्ध अंगीम् गौतमस्य वश अनुगाम् ॥१-४९-२०॥

श्लोक 21

गौतमो अपि महातेजा अहल्या सहितः सुखी ।रामम् सम्पूज्य विधिवत् तपः तेपे महातपाः ॥१-४९-२१॥

श्लोक 22

रामो अपि परमाम् पूजाम् गौतमस्य महामुनेः ।सकाशात् विधिवत् प्राप्य जगाम मिथिलाम् ततः ॥१-४९-२२॥

मूल पुस्तक के इंटरैक्टिव पाठक में पढ़ें · सभी मूल पाठ