वाल्मीकि रामायण बालकाण्ड सर्ग 61
वाल्मीकि रामायण बालकाण्ड सर्ग 61 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

श्लोक 1
विश्वामित्रो महातेजाः प्रस्थितान् वीक्ष्य तान् ऋषीन् ।अब्रवीत् नरशार्दूल सर्वान् तान् वन वासिनः ॥१-६१-१॥
श्लोक 2
महाविघ्नः प्रवृत्तो अयम् दक्षिणाम् आस्थितो दिशम् ।दिशम् अन्याम् प्रपत्स्यामः तत्र तप्स्यामहे तपः ॥१-६१-२॥
श्लोक 3
पश्चिमायाम् विशालायाम् पुष्करेषु महात्मनः ।सुखम् तपः चरिष्यामः परम् तत् हि तपो वनम् ॥१-६१-३॥
श्लोक 4
एवम् उक्त्वा महातेजाः पुष्करेषु महामुनिः ।तप उग्रम् दुराधर्षम् तेपे मूल फल अशनः ॥१-६१-४॥
श्लोक 5
एतस्मिन् एव काले तु अयोध्या अधिपतिः महान् ।अंबरीष इति ख्यातो यष्टुम् समुपचक्रमे ॥१-६१-५॥
श्लोक 6
तस्य वै यजमानस्य पशुम् इन्द्रो जहार ह ।प्रणष्टे तु पशौ विप्रो राजानम् इदम् अब्रवीत् ॥१-६१-६॥
श्लोक 7
पशुः अभ्याहृतः राजन् प्रणष्टः तव दुर्नयात् ।अरक्षितारम् राजानम् घ्नन्ति दोषा नरेश्वर ॥१-६१-७॥
श्लोक 8
प्रायः चित्तम् महत् हि एतत् नरम् वा पुरुषर्षभ ।आनयस्व पशुम् शीघ्रम् यावत् कर्म प्रवर्तते ॥१-६१-८॥
श्लोक 9
उपाध्याय वचः श्रुत्वा स राजा पुरुषर्षभ ।अन्वियेष महाबुद्धिः पशुम् गोभिः सहस्रशः ॥१-६१-९॥
श्लोक 10
देशान् जनपदान् तान् तान् नगराणि वनानि च ।आश्रमाणि च पुण्यानि मार्गमाणो महीपतिः ॥१-६१-१०॥
श्लोक 11
स पुत्र सहितम् तात स भार्यम् रघुनंदन ।भृगुतुंगे समासीनम् ऋचीकम् संददर्श ह ॥१-६१-११॥
श्लोक 12
तम् उवाच महातेजाः प्रणम्य अभिप्रसाद्य च ।महर्षिम् तपसा दीप्तम् राजर्षिः अमित प्रभः ॥१-६१-१२॥
श्लोक 13
पृष्ट्वा सर्वत्र कुशलम् ऋचीकम् तम् इदम् वचः ।गवाम् शत सहस्रेण विक्रीणीषे सुतम् यदि ॥१-६१-१३॥
श्लोक 14
पशोः अर्थे महाभाग कृत कृत्यो अस्मि भार्गव ।सर्वे परिगता देशा यज्ञियम् न लभे पशुम् ॥१-६१-१४॥
श्लोक 15
दातुम् अर्हसि मूल्येन सुतम् एकम् इतो मम ।एवम् उक्तो महातेजा ऋचीकः तु अब्रवीत् वचः ॥१-६१-१५॥
श्लोक 16
न अहम् ज्येष्ठम् नर श्रेष्ठ विक्रीणीयाम् कथंचन ।ऋचीकस्य वचः श्रुत्वा तेषाम् माता महात्मनाम् ॥१-६१-१६॥
श्लोक 17
उवाच नर शार्दूलम् अंबरीषम् इदम् वचः ।अविक्रेयम् सुतम् ज्येष्ठम् भगवान् आह भार्गवः ॥१-६१-१७॥
श्लोक 18
मम अपि दयितम् विद्धि कनिष्ठम् शुनकम् प्रभो ।तस्मात् कनीयसम् पुत्रम् न दास्ये तव पार्थिव ॥१-६१-१८॥
श्लोक 19
प्रायेण हि नरश्रेष्ठ ज्येष्ठाः पितृषु वल्लभाः ।मातॄणाम् च कनीयांसः तस्मात् रक्षे कनीयसम् ॥१-६१-१९॥
श्लोक 20
उक्त वाक्ये मुनौ तस्मिन् मुनि पत्न्याम् तथैव च ।शुनःशेपः स्वयम् राम मध्यमो वाक्यम् अब्रवीत् ॥१-६१-२०॥
श्लोक 21
पिता ज्येष्ठम् अविक्रेयम् माता च आह कनीयसम् ।विक्रेतम् मध्यमम् मन्ये राजपुत्र नयस्व माम् ॥१-६१-२१॥
श्लोक 22
अथ राजा महाबाहो वाक्य अन्ते ब्रह्म वादिनः ।हिरण्यस्य सुवर्णस्य कोटिभी रत्न राशिभिः ॥१-६१-२२॥
श्लोक 23
गवाम् शत सहस्रेण शुनःशेपम् नरेश्वरः ।गृहीत्वा परम प्रीतो जगाम रघुनंदन ॥१-६१-२३॥
श्लोक 24
अंबरीषः तु राजर्षी रथम् आरोप्य सत्वरः ।शुनःशेपम् महातेजा जगाम आशु महायशाः ॥१-६१-२४॥