मुख्य सामग्री पर जाएँ
ॐ दिव्य ग्रंथ

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 31

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 31 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

वाल्मीकि रामायण के पुस्तक आवरण का चित्र
दिव्य ग्रंथ · मूल पाठ संग्रह

श्लोक 1

त्वरमणः ततो गत्वा जनस्थानात् अकंपनः ।प्रविश्य लंकाम् वेगेन रावणम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥३-३१-१॥

श्लोक 2

जनस्थान स्थिता राजन् रक्षसा बहवो हताः ।खरः च निहतः संख्ये क्थम्चित् अहम् आगतः ॥३-३१-२॥

श्लोक 3

एवम् उक्तो दशग्रीवः क्रुद्धः संरकत लोचनः ।अकंपनम् उवाच इदम् निर्दहन् इव तेजसा ॥३-३१-३॥

श्लोक 4

केन भीमम् जनस्थानम् हतम् मम परासुना ।को हि सर्वेषु लोकेषु गतिम् न अधिगमिष्यति ॥३-३१-४॥

श्लोक 5

न हि मे विप्रियम् कृता शक्यम् मघवता सुखम् ।प्रप्तुम् वैश्रवणेन अपि न यमेन च विष्णुना ॥३-३१-५॥

श्लोक 6

कालस्य च अपि अहम् कलो दहेयम् अपि पावकम् ।मृत्युम् मरण धर्मेण संयोजयितुम् उत्सहे ॥३-३१-६॥

श्लोक 7

वातस्य तरसा वेगम् निहन्तुम् अपि च उत्सहे ।दहेयम् अपि संक्रुद्धः तेजसा आदित्य पावकौ ॥३-३१-७॥

श्लोक 8

तथा क्रुद्धम् दशग्रीवम् कृतांजलिः अकंपनः ।भयात् संदिग्धया वचा रावणम् याचते अभयम् ॥३-३१-८॥

श्लोक 9

दशग्रीवो अभयम् तस्मै प्रददौ रक्षसाम् वरः ।स विस्रब्धो अब्रवीत् वाक्यम् असंदिग्धम् अकंपनः ॥३-३१-९॥

श्लोक 10

पुत्रो दशरथः ते सिंह संहननो युवा ।रामो नाम महास्कंधो वृत्त आयत महाभुजः ॥३-३१-१०॥

श्लोक 11

श्यामः पृथुयशाः श्रीमान् अतुल्य बल विक्रमः ।हतः तेन जनस्थाने खरः च सह दूषणः ॥३-३१-११॥

श्लोक 12

अकंपन वचः श्रुत्वा रावणो राक्षसाधिप ।नागेन्द्र इव निःश्वस्य इदम् वचनम् अब्रवीत् ॥३-३१-१२॥

श्लोक 13

स सुरेन्द्रेण संयुक्तो रामः सर्व अमरैः सह ।उपयातो जनस्थानम् ब्रूहि कच्चित् अकंपन ॥३-३१-१३॥

श्लोक 14

रावणस्य पुनर् वाक्यम् निशम्य तद् अकंपनः ।आचचक्षे बलम् तस्य विक्रमम् च महात्मनः ॥३-३१-१४॥

श्लोक 15

रामो नाम महातेजाः श्रेष्टः सर्व धनुष्मताम् ।दिव्य अस्त्र गुण संपन्नः परम्धर्म गतो युधि ॥३-३१-१५॥

श्लोक 16

तस्य अनुरूपो बलब्वान् रक्ताक्षो दुन्दुभि स्वनः ।कनीयान् लक्ष्मणो भ्राता राका शशि निभ आननः ॥३-३१-१६॥

श्लोक 17

स तेन सह संयुक्तः पावकेन अनिलो यथा ।श्रीमान् राज वरः तेन जनस्थानम् निपातितम् ॥३-३१-१७॥

श्लोक 18

न एव देवा महत्मनो न अत्र कार्या विचारणा ।शरा रामेण तु उत्सृष्टा रुक्मपुंखाः पतत्रिणः ॥३-३१-१८॥

श्लोक 19

सर्पाः पंचानना भूत्वा भक्षयन्ति स्म राक्षसान् ।येन येन च गच्छन्ति राक्षसा भय कर्शिताः ॥३-३१-१९॥

श्लोक 20

तेन तेन स्म पश्यन्ति रामम् एव अग्रतः स्थितम् ।इत्थम् विनाशितम् जनस्थानम् तेन तव अनघ ॥३-३१-२०॥

श्लोक 21

अकंपन अचः श्रुत्वा रावणो वाक्यम् अब्रवीत् ।गमिष्यामि जनस्थनम् रामम् हन्तुम् स लक्ष्मणम् ॥३-३१-२१॥

श्लोक 22

अथ एवम् उक्ते वचने प्रोवाच इदम् अकंपनः ।श्रुणु राजन् यथा वृत्तम् रामस्य बल पौरुषम् ॥३-३१-२२॥

श्लोक 23

असाध्यः कुपितो रामो विक्रमेण महायशाः ।आप गायाः तु पूर्णाया वेगम् परिहरेत् शरैः ॥३-३१-२३॥

श्लोक 24

स तारा ग्रह नक्षत्रम् नभः च अपि अवसादयेत् ।असौ रामः तु सीदन्तीम् श्रीमान् अभ्युद्धरेत् महीम् ॥३-३१-२४॥

श्लोक 25

भित्वा वेलाम् समुद्रस्य लोकान् आप्लावयेत् विभुः ।वेगम् वा अपि समुद्रस्य वाअयुम् वा विधमेत् शरैः ॥३-३१-२५॥

श्लोक 26

संहृत्य वा पुनर् लोकान् विक्रमेण महायशाः ।शकतः श्रेष्ठः स पुरुषः स्रष्टुम् पुनर् अपि प्रजाः ॥३-३१-२६॥

श्लोक 27

न हि रामो दशग्रीव शक्यो जेतुम् रणे त्वया ।रक्षसाम् वा अपि लोकेन स्वर्गः पाप जनैः इव ॥३-३१-२७॥

श्लोक 28

न तम् वध्यम् अहम् मन्ये सर्वैः देव असुरैः अपि ।अयम् अस्य वध उपाय तत् एकमनाः शृउणु ॥३-३१-२८॥

श्लोक 29

भार्या तस्य उत्तमा लोके सीता नाम सुमध्यमा ।श्यामा सम विभक्त अंगी स्त्री रत्नम् रत्न बूषिता ॥३-३१-२९॥

श्लोक 30

न एव देवी न गन्धर्वी न अप्सरा न च पन्नगी ।तुल्या सीमन्तिनी तस्या मानुषी तु कुतो भवेत् ॥३-३१-३०॥

श्लोक 31

तस्य अपहर भार्याम् त्वम् तम् प्रमथ्य महावने ।सीताया रहितो रामो न च एव हि भविष्यति ॥३-३१-३१॥

श्लोक 32

अरोचयत् तद् वाक्यम् रावणो राक्षस अधिपः ।चिंतयित्वा महाबाहुः अकंपनम् उवाच ॥३-३१-३२॥

श्लोक 33

बाढम् कल्यम् गमिष्यामि हि एकः सारथिना सह ।आनेष्यामि च वैदेहीम् इमाम् हृष्टो महा पुरीम् ॥३-३१-३३॥

श्लोक 34

तत् एवम् उक्त्वा प्रययौ खर युक्तेन रावणः ।रथेन आदित्य वर्णेन दिशः सर्वाः प्रकाशयन् ॥३-३१-३४॥

श्लोक 35

स रथो राक्षस इंद्रस्य नक्षत्र पथगो महान् ।चंचूर्यमानः शुशुभे जलदे चंद्रमा इव ॥३-३१-३५॥

श्लोक 36

स दूरे च आश्रमम् गत्वा ताटकेयम् उपागतम् ।मारीचेन अर्चितो राजा भक्ष्य भोज्यैः अमानुषैः ॥३-३१-३६॥

श्लोक 37

तम् स्वयम् पूजयित्वा तु आसनेन उदकेन च ।अर्थ उपहितया वाचा मारीचो वाक्यम् अब्रवीत् ॥३-३१-३७॥

श्लोक 38

कश्चित् सुकुशलम् राजन् लोकानाम् राक्षसाधिप ।आशंके न अथ जाने त्वम् यतः तूर्णम् उपागतम् ॥३-३१-३८॥

श्लोक 39

एवम् उक्तो महातेजा मारीचेन स रावण ।ततः पश्चात् इदम् वाक्यम् अब्रवीत् वाक्य कोविदः ॥३-३१-३९॥

श्लोक 40

आरक्षो मे हतः तात रामेण अक्लिष्ट कारिणा ।जनस्थानम् अवध्यम् तत् सर्वम् युधि निपातितम् ॥३-३१-४०॥

श्लोक 41

तस्य मे कुरु साचिव्यम् तस्य भार्य अपहरणे ।राक्षसेन्द्र वचः श्रुत्वा मारीचो वाक्यम् अब्रवीत् ॥३-३१-४१॥

श्लोक 42

आख्याता केन वा सीता मित्र रूपेण शत्रुणा ।त्वया राक्षस शार्दूल को न नंदति नंदितः ॥३-३१-४२॥

श्लोक 43

सीताम् इह आनस्व इति को ब्रवीति ब्रवीहि मे ।रक्षो लोकस्य सर्वस्य कः शृंगम् च्छेत्तुम् इच्छति ॥३-३१-४३॥

श्लोक 44

प्रोत्साहयति यः च त्वम् स च शत्रुः असंशयम् ।आशी मुखात् दंष्ट्राम् उद्धर्तुम् च इच्छति त्वया ॥३-३१-४४॥

श्लोक 45

कर्मणा अनेन केन असि कापथम् प्रतिपादितः ।सुख सुप्तस्य ते राजन् प्रहृतम् केन मूर्धनि ॥३-३१-४५॥

श्लोक 46

विशुद्ध वंश अभिजना अग्र हस्तःतेजो मदः संस्थित दोर्??? विषाणः ।उदीक्षितुम् रावण न इह युक्तःस संयुगे राघव गन्धि हस्ती ॥३-३१-४६॥

श्लोक 47

असौ रण अन्तः स्थिति संधि वालःविदग्ध रक्षो मृग हा नृसिंहः ।सुप्तः त्वया बोधयितुम् न शक्यःशारांग पुर्णो निशित असि दंष्ट्Rअः ॥३-३१-४७॥

श्लोक 48

चापापहारे भुज वेग पंकेशर ऊर्मिमाले सु महा आहव ओघे ।न राम पाताल मुखे अति घोरेप्रस्कन्दितुम् राक्षस राज युक्तम् ॥३-३१-४८॥

श्लोक 49

प्रसीद लंकेश्वर राक्षसेन्द्रलंकाम् प्रसन्नो भव साधु गच्छ ।त्वम् स्वेषु दारेषु रमस्व नित्यम्रामः स भार्यो रमताम् वनेषु ॥३-३१-४९॥

श्लोक 50

एवम् उक्तो दशग्रीवो मारीचेन स रावणः ।न्यवर्तत पुरीम् लंकाम् विवेश च गृह उत्तमम् ॥३-३१-५०॥

मूल पुस्तक के इंटरैक्टिव पाठक में पढ़ें · सभी मूल पाठ