मुख्य सामग्री पर जाएँ
ॐ दिव्य ग्रंथ

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 9

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 9 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

वाल्मीकि रामायण के पुस्तक आवरण का चित्र
दिव्य ग्रंथ · मूल पाठ संग्रह

श्लोक 1

सुतीक्ष्णेन अभ्यनुज्ञातम् प्रस्थितम् रघु नन्दनम् ।हृद्यया स्निग्धया वाचा भर्तारम् इदम् अब्रवीत् ॥३-९-१॥

श्लोक 2

अधर्मम् तु सुसूक्ष्मेण विधिना प्राप्यते महान् ।निवृत्तेन च शक्यो अयम् व्यसनात् कामजाद् इह ॥३-९-२॥

श्लोक 3

त्रीणि एव व्यसनानि अत्र कामजानि भवन्ति उत ।मिथ्या वाक्यम् तु परमम् तस्मात् गुरुतरा उभौ ॥३-९-३॥

श्लोक 4

पर दार अभिगमनम् विना वैरम् च रौद्रता ।मिथ्या वाक्यम् न ते भूतम् न भविष्यति राघव ॥३-९-४॥

श्लोक 5

कुतो अभिलषणम् स्त्रीणाम् परेषाम् धर्म नाशनम् ।तव नास्ति मनुष्येन्द्र न च आभूत् ते कदाचन ॥३-९-५॥

श्लोक 6

मनस्यपि तथा राम न च एतत् विद्यते क्वचित् ।स्व दार निरतः च एव नित्यम् एव नृपात्मज ॥३-९-६॥

श्लोक 7

धर्मिष्टः सत्य सन्धः च पितुः निर्देश कारकः ।त्वयि धर्मः च सत्यम् च त्वयि सर्वम् प्रतिष्टितम् ॥३-९-७॥

श्लोक 8

तच्च सर्वम् महाबाहो शक्यम् वोढुम् जितेइन्द्रियैः ।तव वश्य इन्द्रियत्वम् च जानामि शुभदर्शन ॥३-९-८॥

श्लोक 9

तृतीयम् यद् इदम् रौद्रम् पर प्राण अभिहिंसनम् ।निर्वैरम् क्रियते मोहात् तत् च ते समुपस्थितम् ॥३-९-९॥

श्लोक 10

प्रतिज्ञातः त्वया वीर दण्डकारण्य वासिनाम् ।ऋषीणाम् रक्षणार्थाय वधः संयति रक्षसाम् ॥३-९-१०॥

श्लोक 11

एतन् निमित्तम् च वनम् दण्डका इति विश्रुतम् ।प्रस्थितः त्वम् सह भ्रात्रा धृत बाण शराअसनः ॥३-९-११॥

श्लोक 12

ततः त्वाम् प्रस्थितम् दृष्ट्वा मम चिन्त आकुलम् मनः ।त्वत् वृत्तम् चिन्तयन्त्या वै भवेत् निःश्रेयसम् हितम् ॥३-९-१२॥

श्लोक 13

न हि मे रोचते वीरः गमनम् दण्डकान् प्रति ।कारणम् तत्र वक्ष्यामि वदन्त्याः श्रूयताम् मम ॥३-९-१३॥

श्लोक 14

त्वम् हि बाण धनुष्पाणिः भ्रात्रा सह वनम् गतः ।दृष्ट्वा वन चरान् सर्वान् कच्चित् कुर्याः शर व्ययम् ॥३-९-१४॥

श्लोक 15

क्षत्रियाणाम् इह धनुर् हुताशस्य इन्धनानि च ।समीपतः स्थितम् तेजो बलम् उच्छ्रयते भृशम् ॥३-९-१५॥

श्लोक 16

पुरा किल महाबाहो तपस्वी सत्य वाक् शुचिः ।कस्मिन् चित् अभवत् पुण्ये वने रत मृग द्विजे ॥३-९-१६॥

श्लोक 17

तस्य एव तपसो विघ्नम् कर्तुम् इन्द्रः शचीपतिः ।खड्ग पाणिः अथ आगच्छत् आश्रमम् भट रूप धृक् ॥३-९-१७॥

श्लोक 18

तस्मिन् तत् आश्रम पदे निहितः खड्ग उत्तमः ।स न्यास विधिना दत्तः पुण्ये तपसि तिष्ठतः ॥३-९-१८॥

श्लोक 19

स तत् शस्त्रम् अनुप्राप्य न्यास रक्षण तत्परः ।वने तु विचरति एव रक्षन् प्रत्ययम् आत्मनः ॥३-९-१९॥

श्लोक 20

यत्र गच्छति उपादातुम् मूलानि च फलानि च ।न विना याति तम् खड्गम् न्यास रक्षण तत्परः ॥३-९-२०॥

श्लोक 21

नित्यम् शस्त्रम् परिवहन् क्रमेण स तपोधनः ।चकार रौद्रीम् स्वाम् बुद्धिम् त्यक्त्वा तपसि निश्चयम् ॥३-९-२१॥

श्लोक 22

ततः स रौद्र अभिरतः प्रमत्तो अधर्म कर्षितः ।तस्य शस्त्रस्य संवासात् जगाम नरकम् मुनिः ॥३-९-२२॥

श्लोक 23

एवम् एतत् पुरा वृत्तम् शस्त्र संयोग कारणम् ।अग्नि संयोगवत् हेतुः शस्त्र संयोग उच्यते ॥३-९-२३॥

श्लोक 24

स्नेहात् च बहुमानात् च स्मारये त्वाम् न शिक्षये ।न कथंचन सा कार्या गृहीत धनुषा त्वया ॥३-९-२४॥

श्लोक 25

बुद्धिः वैरम् विना हन्तुम् राक्षसान् दण्डक आश्रितान् ।अपराधम् विना हन्तुम् लोको वीर न कामये ॥३-९-२५॥

श्लोक 26

क्षत्रियाणाम् तु वीराणाम् वनेषु नियतात्मनाम् ।धनुषा कार्यम् एतावत् आर्तानाम् अभिरक्षणम् ॥३-९-२६॥

श्लोक 27

क्व च शस्त्रम् क्व च वनम् क्व च क्षात्रम् तपः क्व च ।व्याविद्धम् इदम् अस्माभिः देश धर्मः तु पूज्यताम् ॥३-९-२७॥

श्लोक 28

तदार्य कलुषा बुद्धिः जायते शस्त्र सेवनात् ।पुनर् गत्वात् तत् अयोध्यायाम् क्षत्र धर्मम् चरिष्यसि ॥३-९-२८॥

श्लोक 29

अक्षया तु भवेत् प्रीतिः श्वश्रू श्वशुरयोः मम ।यदि राज्यम् हि संन्यस्य भवेत् त्वम् निरतो मुनिः ॥३-९-२९॥

श्लोक 30

धर्मात् अर्थः प्रभवति धर्मात् प्रभवते सुखम् ।धर्मेण लभते सर्वम् धर्म सारम् इदम् जगत् ॥३-९-३०॥

श्लोक 31

आत्मानम् नियमैः तैः तैः कर्षयित्वा प्रयत्नतः ।प्राप्यते निपुणैः धर्मो न सुखात् लभते सुखम् ॥३-९-३१॥

श्लोक 32

नित्यम् शुचि मतिः सौम्य चर धर्मम् तपो वने ।सर्वम् हि विदितम् तुभ्यम् त्रैलोक्यम् अपि तत्त्वतः ॥३-९-३२॥

श्लोक 33

स्त्री चापलात् एतत् उदाहृतम् मेधर्मम् च वक्तुम् तव कः समर्थः ।विचार्य बुद्ध्या तु सह अनुजेनयत् रोचते तत् कुरु म अचिरेण ॥३-९-३३॥

मूल पुस्तक के इंटरैक्टिव पाठक में पढ़ें · सभी मूल पाठ