श्रीमद्भागवत नवम स्कन्ध अध्याय 14
श्रीमद्भागवत नवम स्कन्ध अध्याय 14 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

श्लोक 9.14.1
अथातः श्रूयतां राजन् वंशः सोमस्य पावनः । यस्मिन्नैलादयो भूपाः कीर्त्यन्ते पुण्यकीर्तयः ॥ 1 ॥
श्लोक 9.14.2
सहस्रशिरसः पुंसो नाभिह्रदसरोरुहात् । जातस्यासीत् सुतो धातुरत्रिः पितृसमो गुणैः ॥ 2 ॥
श्लोक 9.14.3
तस्य दृग्भ्यो ऽभवत् पुत्रः सोमो ऽमृतमयः किल । विप्रौषध्युडुगणानां ब्रह्मणा कल्पितः पतिः ॥ 3 ॥
श्लोक 9.14.4
सो ऽयजद्राजसूयेन विजित्य भुवनत्रयम् । पत्नीं बृहस्पतेर्दर्पात् तारां नामाहरद्बलात् ॥ 4 ॥
श्लोक 9.14.5
यदा स देवगुरुणा याचितो ऽभीक्ष्णशो मदात् । नात्यजत् तत्कृते जज्ञे सुरदानवविग्रहः ॥ 5 ॥
श्लोक 9.14.6
शुक्रो बृहस्पतेर्द्वेषादग्रहीत् सासुरोडुपम् । हरो गुरुसुतं स्नेहात् सर्वभूतगणावृतः ॥ 6 ॥
श्लोक 9.14.7
सर्वदेवगणोपेतो महेन्द्रो गुरुमन्वयात् । सुरासुरविनाशो ऽभूत् समरस्तारकामयः ॥ 7 ॥
श्लोक 9.14.8
निवेदितो ऽथाङ्गिरसा सोमं निर्भर्त्स्य विश्वकृत् । तारां स्वभर्त्रे प्रायच्छदन्तर्वत्नीमवैत् पतिः ॥ 8 ॥
श्लोक 9.14.9
त्यज त्यजाशु दुष्प्रज्ञे मत्क्षेत्रादाहितं परैः । नाहं त्वां भस्मसात् कुर्यां स्त्रियं सान्तानिके ऽसति ॥ 9 ॥
श्लोक 9.14.10
तत्याज व्रीडिता तारा कुमारं कनकप्रभम् । स्पृहामाङ्गिरसश्चक्रे कुमारे सोम एव च ॥ 10 ॥
श्लोक 9.14.11
ममायं न तवेत्युच्चैस्तस्मिन् विवदमानयोः । पप्रच्छुरृषयो देवा नैवोचे व्रीडिता तु सा ॥ 11 ॥
श्लोक 9.14.12
कुमारो मातरं प्राह कुपितो ऽलीकलज्जया । किं न वचस्यसद्वृत्ते आत्मावद्यं वदाशु मे ॥ 12 ॥
श्लोक 9.14.13
ब्रह्मा तां रह आहूय समप्राक्षीच् च सान्त्वयन् । सोमस्येत्याह शनकैः सोमस्तं तावदग्रहीत् ॥ 13 ॥
श्लोक 9.14.14
तस्यात्मयोनिरकृत बुध इत्यभिधां नृप । बुद्ध्या गम्भीरया येन पुत्रेणापोडुराण् मुदम् ॥ 14 ॥
श्लोक 9.14.15
ततः पुरूरवा जज्ञे इलायां य उदाहृतः । तस्य रूपगुणौदार्य शीलद्रविणविक्रमान् ॥ 15 ॥
श्लोक 9.14.16
श्रुत्वोर्वशीन्द्रभवने गीयमानान् सुरर्षिणा । तदन्तिकमुपेयाय देवी स्मरशरार्दिता ॥ 16 ॥
श्लोक 9.14.17
मित्रावरुणयोः शापादापन्ना नरलोकताम् । निशम्य पुरुषश्रेष्ठं कन्दर्पमिव रूपिणम् । धृतिं विष्टभ्य ललना उपतस्थे तदन्तिके ॥ 17 ॥
श्लोक 9.14.18
स तां विलोक्य नृपतिर्हर्षेणोत्फुल्ललोचनः । उवाच श्लक्ष्णया वाचा देवीं हृष्टतनूरुहः ॥ 18 ॥
श्लोक 9.14.19
स्वागतं ते वरारोहे आस्यतां करवाम किम् । संरमस्व मया साकं रतिर्नौ शाश्वतीः समाः ॥ 19 ॥
श्लोक 9.14.20
कस्यास्त्वयि न सज्जेत मनो दृष्टिश्च सुन्दर । यदङ्गान्तरमासाद्य च्यवते ह रिरंसया ॥ 20 ॥
श्लोक 9.14.21
एताव् उरणकौ राजन् न्यासौ रक्षस्व मानद । संरंस्ये भवता साकं श्लाघ्यः स्त्रीणां वरः स्मृतः ॥ 21 ॥
श्लोक 9.14.22
घृतं मे वीर भक्ष्यं स्यान् नेक्षे त्वान्यत्र मैथुनात् । विवाससं तत् तथेति प्रतिपेदे महामनाः ॥ 22 ॥
श्लोक 9.14.23
अहो रूपमहो भावो नरलोकविमोहनम् । को न सेवेत मनुजो देवीं त्वां स्वयमागताम् ॥ 23 ॥
श्लोक 9.14.24
तया स पुरुषश्रेष्ठो रमयन्त्या यथार्हतः । रेमे सुरविहारेषु कामं चैत्ररथादिषु ॥ 24 ॥
श्लोक 9.14.25
रममाणस्तया देव्या पद्मकिञ्जल्कगन्धया । तन्मुखामोदमुषितो मुमुदे ऽहर्गणान् बहून् ॥ 25 ॥
श्लोक 9.14.26
अपश्यन्नुर्वशीमिन्द्रो गन्धर्वान् समचोदयत् । उर्वशीरहितं मह्यमास्थानं नातिशोभते ॥ 26 ॥
श्लोक 9.14.27
ते उपेत्य महारात्रे तमसि प्रत्युपस्थिते । उर्वश्या उरणौ जह्रुर्न्यस्तौ राजनि जायया ॥ 27 ॥
श्लोक 9.14.28
निशम्याक्रन्दितं देवी पुत्रयोर्नीयमानयोः । हतास्म्यहं कुनाथेन नपुंसा वीरमानिना ॥ 28 ॥
श्लोक 9.14.29
यद्विश्रम्भादहं नष्टा हृतापत्या च दस्युभिः । यः शेते निशि सन्त्रस्तो यथा नारी दिवा पुमान् ॥ 29 ॥
श्लोक 9.14.30
इति वाक्सायकैर्बिद्धः प्रतोत्त्रैरिव कुञ्जरः । निशि निस्त्रिंशमादाय विवस्त्रो ऽभ्यद्रवद्रुषा ॥ 30 ॥
श्लोक 9.14.31
ते विसृज्योरणौ तत्र व्यद्योतन्त स्म विद्युतः । आदाय मेषाव् आयान्तं नग्नमैक्षत सा पतिम् ॥ 31 ॥
श्लोक 9.14.32
ऐलो ऽपि शयने जायामपश्यन् विमना इव । तच्चित्तो विह्वलः शोचन् बभ्रामोन्मत्तवन् महीम् ॥ 32 ॥
श्लोक 9.14.33
स तां वीक्ष्य कुरुक्षेत्रे सरस्वत्यां च तत्सखीः । पञ्च प्रहृष्टवदनः प्राह सूक्तं पुरूरवाः ॥ 33 ॥
श्लोक 9.14.34
अहो जाये तिष्ठ तिष्ठ घोरे न त्यक्तुमर्हसि । मां त्वमद्याप्यनिर्वृत्य वचांसि कृणवावहै ॥ 34 ॥
श्लोक 9.14.35
सुदेहो ऽयं पतत्यत्र देवि दूरं हृतस्त्वया । खादन्त्येनं वृका गृध्रास्त्वत्प्रसादस्य नास्पदम् ॥ 35 ॥
श्लोक 9.14.36
मा मृथाः पुरुषो ऽसि त्वं मा स्म त्वाद्युर्वृका इमे । क्वापि सख्यं न वै स्त्रीणां वृकाणां हृदयं यथा ॥ 36 ॥
श्लोक 9.14.37
स्त्रियो ह्यकरुणाः क्रूरा दुर्मर्षाः प्रियसाहसाः । घ्नन्त्यल्पार्थे ऽपि विश्रब्धं पतिं भ्रातरमप्युत ॥ 37 ॥
श्लोक 9.14.38
विधायालीकविश्रम्भमज्ञेषु त्यक्तसौहृदाः । नवं नवमभीप्सन्त्यः पुंश्चल्यः स्वैरवृत्तयः ॥ 38 ॥
श्लोक 9.14.39
संवत्सरान्ते हि भवान् एकरात्रं मयेश्वरः । रंस्यत्यपत्यानि च ते भविष्यन्त्यपराणि भोः ॥ 39 ॥
श्लोक 9.14.40
अन्तर्वत्नीमुपालक्ष्य देवीं स प्रययौ पुरीम् । पुनस्तत्र गतो ऽब्दान्ते उर्वशीं वीरमातरम् ॥ 40 ॥
श्लोक 9.14.41
उपलभ्य मुदा युक्तः समुवास तया निशाम् । अथैनमुर्वशी प्राह कृपणं विरहातुरम् ॥ 41 ॥
श्लोक 9.14.42
गन्धर्वान् उपधावेमांस्तुभ्यं दास्यन्ति मामिति । तस्य संस्तुवतस्तुष्टा अग्निस्थालीं ददुर्नृप । उर्वशीं मन्यमानस्तां सो ऽबुध्यत चरन् वने ॥ 42 ॥
श्लोक 9.14.43
स्थालीं न्यस्य वने गत्वा गृहान् आध्यायतो निशि । त्रेतायां सम्प्रवृत्तायां मनसि त्रय्यवर्तत ॥ 43 ॥
श्लोक 9.14.44
स्थालीस्थानं गतो ऽश्वत्थं शमीगर्भं विलक्ष्य सः । तेन द्वे अरणी कृत्वा उर्वशीलोककाम्यया ॥ 44 ॥
श्लोक 9.14.45
उर्वशीं मन्त्रतो ध्यायन्नधरारणिमुत्तराम् । आत्मानमुभयोर्मध्ये यत् तत् प्रजननं प्रभुः ॥ 45 ॥
श्लोक 9.14.46
तस्य निर्मन्थनाज् जातो जातवेदा विभावसुः । त्रय्या स विद्यया राज्ञा पुत्रत्वे कल्पितस्त्रिवृत् ॥ 46 ॥
श्लोक 9.14.47
तेनायजत यज्ञेशं भगवन्तमधोक्षजम् । उर्वशीलोकमन्विच्छन् सर्वदेवमयं हरिम् ॥ 47 ॥
श्लोक 9.14.48
एक एव पुरा वेदः प्रणवः सर्ववाङ्मयः । देवो नारायणो नान्य एको ऽग्निर्वर्ण एव च ॥ 48 ॥
श्लोक 9.14.49
पुरूरवस एवासीत् त्रयी त्रेतामुखे नृप । अग्निना प्रजया राजा लोकं गान्धर्वमेयिवान् ॥ 49 ॥