मुख्य सामग्री पर जाएँ
ॐ दिव्य ग्रंथ

वाल्मीकि रामायण बालकाण्ड सर्ग 37

वाल्मीकि रामायण बालकाण्ड सर्ग 37 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

वाल्मीकि रामायण के पुस्तक आवरण का चित्र
दिव्य ग्रंथ · मूल पाठ संग्रह

श्लोक 1

तप्यमाने तदा देवे स इन्द्राः स अग्नि पुरोगमाः ।सेनापतिम् अभीप्सन्तः पितामहम् उपागमन् ॥१-३७-१॥

श्लोक 2

ततो अब्रुवन् सुराः सर्वे भगवंतम् पितामहम् ।प्रणिपत्य सुराः राम स इन्द्राः स अग्नि पुरोगमाः ॥१-३७-२॥

श्लोक 3

येन सेनापतिः देव दत्तो भगवता पुरा ।स तपः परम् आस्थाय तप्यते स्म सह उमया ॥१-३७-३॥

श्लोक 4

यत् अत्र अनंतरम् कार्यम् लोकानाम् हित काम्यया ।संविधत्स्व विधानज्ञ त्वम् हि नः परमा गतिः ॥१-३७-४॥

श्लोक 5

देवतानाम् वचः श्रुत्वा सर्व लोक पितामहः ।सान्त्वयन् मधुरैः वाक्यैः त्रिदशान् इदम् अब्रवीत् ॥१-३७-५॥

श्लोक 6

शैल पुत्र्या यत् उक्तम् तत् न प्रजाः स्वासु पत्निषु ।तस्या वचनम् अक्लिष्टम् सत्यम् एव न संशयः ॥१-३७-६॥

श्लोक 7

इयम् आकाश गंगा यस्याम् पुत्रम् हुताशनः ।जनयिष्यति देवानाम् सेनापतिम् अरिंदमम् ॥१-३७-७॥

श्लोक 8

ज्येष्ठा शैलेन्द्र दुहिता मानयिष्यति तम् सुतम् ।उमायाः तत् बहुमतम् भविष्यति न संशयः ॥१-३७-८॥

श्लोक 9

तत् श्रुत्वा वचनम् तस्य कृतार्था रघुनन्दन ।प्रणिपत्य सुराः सर्वे पितामहम् अपूजयन् ॥१-३७-९॥

श्लोक 10

ते गत्वा परमम् राम कैलासम् धातु मण्डितम् ।अग्निम् नियोजयामासुः पुत्रार्थम् सर्व देवताः ॥१-३७-१०॥

श्लोक 11

देव कार्यम् इदम् देव समाधत्स्व हुताशन ।शैल पुत्र्याम् महातेजो गंगायाम् तेज उत्सृज ॥१-३७-११॥

श्लोक 12

देवतानाम् प्रतिज्ञाय गंगाम् अभ्येत्य पावकः ।गर्भम् धारय वै देवि देवतानाम् इदम् प्रियम् ॥१-३७-१२॥

श्लोक 13

इति एतत् वचनम् श्रुत्वा दिव्यम् रूपम् अधारयत् ।स तस्या महिमाम् दृष्ट्वा समंतात् अवकीर्यत ॥१-३७-१३॥

श्लोक 14

समंततः तदा देवीम् अभ्यषिंचत पावकः ।सर्व स्रोतांसि पूर्णानि गंगाया रघुनन्दन ॥१-३७-१४॥

श्लोक 15

तम् उवाच ततो गंगा सर्व देव पुरोगमम् ।अशक्ता धारणे देव तेजः तव समुद्धतम् ॥१-३७-१५॥

श्लोक 16

दह्यमाना अग्निना तेन संप्रव्यथित चेतना ।अथ अब्रवीत् इदम् गंगाम् सर्व देव हुताशनः ॥१-३७-१६॥

श्लोक 17

इह हैमवते पार्श्वे गर्भो अयम् संनिवेश्यताम् ।श्रुत्वा तु अग्नि वचो गंगा तम् गर्भम् अतिभास्वरम् ॥१-३७-१७॥

श्लोक 18

उत्ससर्ज महातेजाः स्रोतोभ्यो हि तदा अनघ ।यत् अस्या निर्गतम् तस्मात् तप्त जांबूनद प्रभम् ॥१-३७-१८॥

श्लोक 19

कांचनम् धरणीम् प्राप्तम् हिरण्यम् अतुल प्रभम् ।ताम्रम् कार्ष्णायसम् चैव तैक्ष्ण्यात् एव अभिजायत ॥१-३७-१९॥

श्लोक 20

मलम् तस्य अभवत् तत्र त्रपु सीसकम् एव च ।तत् एतत् धरणीम् प्राप्य नाना धातुः अवर्धत ॥१-३७-२०॥

श्लोक 21

निक्षिप्त मात्रे गर्भे तु तेजोभिः अभिरंजितम् ।सर्वम् पर्वत संनद्धम् सौवर्णम् अभवत् वनम् ॥१-३७-२१॥

श्लोक 22

जातरूपम् इति ख्यातम् तदा प्रभृति राघव ।सुवर्णम् पुरुषव्याघ्र हुताशन सम प्रभम् ।तृण वृक्ष लता गुल्मम् सर्वम् भवति कांचनम् ॥१-३७-२२॥

श्लोक 23

तम् कुमारम् ततो जातम् स इन्द्राः सह मरुद् गणाः ।क्षीर संभावन अर्थाय कृत्तिकाः समयोजयन् ॥१-३७-२३॥

श्लोक 24

ताः क्षीरम् जात मात्रस्य कृत्वा समयम् उत्तमम् ।ददुः पुत्रो अयम् अस्माकम् सर्वासाम् इति निश्चिताः ॥१-३७-२४॥

श्लोक 25

ततः तु देवताः सर्वाः कार्तिकेय इति ब्रुवन् ।पुत्रः त्रैलोक्य विख्यातो भविष्यति न संशयः ॥१-३७-२५॥

श्लोक 26

तेषाम् तत् वचनम् श्रुत्वा स्कन्नम् गर्भ परिस्रवे ।स्नापयन् परया लक्ष्म्या दीप्यमानम् यथा अनलम् ॥१-३७-२६॥

श्लोक 27

स्कंद इति अब्रुवन् देवाः स्कन्नम् गर्भ परिस्रवात् ।कार्तिकेयम् महाबाहुम् काकुत्स्थ ज्वलन उपमम् ॥१-३७-२७॥

श्लोक 28

प्रादुर्भूतम् ततः क्षीरम् कृत्तिकानाम् अनुत्तमम् ।षण्णाम् षड् आननो भूत्वा जग्राह स्तनजम् पयः ॥१-३७-२८॥

श्लोक 29

गृहीत्वा क्षीरम् एक अह्ना सुकुमार वपुः तदा ।अजयत् स्वेन वीर्येण दैत्य सैन्य गणान् विभुः ॥१-३७-२९॥

श्लोक 30

सुर सेना गण पतिम् अभ्यषिंचत् महाद्युतिम् ।ततः तम् अमराः सर्वे समेत्य अग्नि पुरोगमाः ॥१-३७-३०॥

श्लोक 31

एष ते राम गंगाया विस्तरो अभिहितो मया ।कुमार संभवः चैव धन्यः पुण्यः तथैव च ॥१-३७-३१॥

श्लोक 32

भक्तः च यः कार्तिकेये काकुत्स्थ भुवि मानवः ।आयुष्मान् पुत्र पौत्रः च स्कन्द सालोक्यताम् व्रजते ॥१-३७-३२॥

मूल पुस्तक के इंटरैक्टिव पाठक में पढ़ें · सभी मूल पाठ