वाल्मीकि रामायण अयोध्याकाण्ड सर्ग 62
वाल्मीकि रामायण अयोध्याकाण्ड सर्ग 62 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

श्लोक 1
एवम् तु क्रुद्धया राजा राम मात्रा सशोकया ।श्रावितः परुषम् वाक्यम् चिन्तयाम् आस दुह्खितः ॥२-६२-१॥
श्लोक 2
चिन्तयित्वा स च नृपो मुमोह व्याकुलेन्द्रियः ।अथ दीर्घेण कालेन सम्ज्ञामाप परतपः ॥२-६२-२॥
श्लोक 3
स सम्ज्ञाअमुपलब्यैव दीर्घमुष्णम् च निःससन् ।कौसल्याम् पार्श्वतो दृष्ट्वा ततश्चिन्तामुपागमत् ॥२-६२-३॥
श्लोक 4
तस्य चिन्तयमानस्य प्रत्यभात् कर्म दुष्कृतम् ।यद् अनेन कृतम् पूर्वम् अज्ञानात् शब्द वेधिना ॥२-६२-४॥
श्लोक 5
अमनाः तेन शोकेन राम शोकेन च प्रभुः ।द्वाभ्यामपि महाराजः शोकाब्यामभितप्यतो ॥२-६२-५॥
श्लोक 6
दह्यमानः तु शोकाभ्याम् कौसल्याम् आह भू पतिः ।वेपमानोऽञ्जलिम् कृत्वा प्रसादर्तमवाङ्मुखः ॥२-६२-६॥
श्लोक 7
प्रसादये त्वाम् कौसल्ये रचितः अयम् मया अन्जलिः ।वत्सला च आनृशम्सा च त्वम् हि नित्यम् परेष्व् अपि ॥२-६२-७॥
श्लोक 8
भर्ता तु खलु नारीणाम् गुणवान् निर्गुणो अपि वा ।धर्मम् विमृशमानानाम् प्रत्यक्षम् देवि दैवतम् ॥२-६२-८॥
श्लोक 9
सा त्वम् धर्म परा नित्यम् दृष्ट लोक पर अवर ।न अर्हसे विप्रियम् वक्तुम् दुह्खिता अपि सुदुह्खितम् ॥२-६२-९॥
श्लोक 10
तत् वाक्यम् करुणम् राज्ञः श्रुत्वा दीनस्य भाषितम् ।कौसल्या व्यसृजद् बाष्पम् प्रणाली इव नव उदकम् ॥२-६२-१०॥
श्लोक 11
स मूद्र्ह्नि बद्ध्वा रुदती राज्ञः पद्मम् इव अन्जलिम् ।सम्भ्रमात् अब्रवीत् त्रस्ता त्वरमाण अक्षरम् वचः ॥२-६२-११॥
श्लोक 12
प्रसीद शिरसा याचे भूमौ निततिता अस्मि ते ।याचिता अस्मि हता देव हन्तव्या अहम् न हि त्वया ॥२-६२-१२॥
श्लोक 13
न एषा हि सा स्त्री भवति श्लाघनीयेन धीमता ।उभयोः लोकयोः वीर पत्या या सम्प्रसाद्यते ॥२-६२-१३॥
श्लोक 14
जानामि धर्मम् धर्मज्ञ त्वाम् जाने सत्यवादिनम् ।पुत्र शोक आर्तया तत् तु मया किम् अपि भाषितम् ॥२-६२-१४॥
श्लोक 15
शोको नाशयते धैर्यम् शोको नाशयते श्रुतम् ।शोको नाशयते सर्वम् न अस्ति शोक समः रिपुः ॥२-६२-१५॥
श्लोक 16
शक्यम् आपतितः सोढुम् प्रहरः रिपु हस्ततः ।सोढुम् आपतितः शोकः सुसूक्ष्मः अपि न शक्यते ॥२-६२-१६॥
श्लोक 17
दर्मज्ञाः श्रुतिमन्तोऽपि चिन्नधर्मार्थसम्शयाः ।यतयो वीर मुह्यन्ति शोकसम्मूढचेतसः ॥२-६२-१७॥
श्लोक 18
वन वासाय रामस्य पन्च रात्रः अद्य गण्यते ।यः शोक हत हर्षायाः पन्च वर्ष उपमः मम ॥२-६२-१८॥
श्लोक 19
तम् हि चिन्तयमानायाः शोको अयम् हृदि वर्धते ।अदीनाम् इव वेगेन समुद्र सलिलम् महत् ॥२-६२-१९॥
श्लोक 20
एवम् हि कथयन्त्याः तु कौसल्यायाः शुभम् वचः ।मन्द रश्मिर् अभूत् सुर्यो रजनी च अभ्यवर्तत ॥२-६२-२०॥
श्लोक 21
तथ प्रह्लादितः वाक्यैः देव्या कौसल्यया नृपः ।शोकेन च समाक्रान्तः निद्राया वशम् एयिवान् ॥२-६२-२१॥