मुख्य सामग्री पर जाएँ
ॐ दिव्य ग्रंथ

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 23

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 23 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

वाल्मीकि रामायण के पुस्तक आवरण का चित्र
दिव्य ग्रंथ · मूल पाठ संग्रह

श्लोक 1

तत् प्रयातम् बलम् घोरम् अशिवम् शोणित उदकम् ।अभ्यवर्षत् महा मेघः तुमुलो गर्दभ अरुणः ॥३-२३-१॥

श्लोक 2

निपेतुः तुरगाः तस्य रथ युक्ता महाजवाः ।समे पुष्पचिते देशे राजमार्गे यदृच्छया ॥३-२३-२॥

श्लोक 3

श्यामम् रुधिर पर्यन्तम् बभूव परिवेषणम् ।अलात चक्र प्रतिमम् प्रतिगृह्य दिवाकरम् ॥३-२३-३॥

श्लोक 4

ततो ध्वजम् उपागम्य हेम दण्डम् समुच्छ्रितम् ।समाक्रम्य महाकायः तस्थौ गृध्रः सुदारुणः ॥३-२३-४॥

श्लोक 5

जनस्थान समीपे च समाक्रम्य खर स्वनाः ।विस्वरान् विविधान् च चक्रुः मांस आदा मृग पक्षिणः ॥३-२३-५॥

श्लोक 6

व्याजह्रुः च पदीप्तायाम् दिशि वै भैरव स्वनम् ।अशिवा यातुधानानाम् शिवा घोरा महास्वनाः ॥३-२३-६॥

श्लोक 7

प्रभिन्नगजसंकाशतोयशोणितधारिणः ।यद्वा -प्रभिन्न गज संकाश तोय शोणित धारिणः ।आकाशम् तत् अनाकाशम् चक्रुः भीम अंबु वाहकाः॥३-२३-७॥

श्लोक 8

बभूव तिमिरम् घोरम् उद्धतम् रोम हर्षणम् ।दिशो वा प्रदिशो वा अपि सुव्यक्तम् न चकाशिरे ॥३-२३-८॥

श्लोक 9

क्षतज आर्द्र सवर्णाभा संध्या कालम् विना बभौ ।खरम् च अभिमुखम् नेदुः तदा घोरा मृगाः खगाः ॥३-२३-९॥

श्लोक 10

कंक गोमायु गृध्राः च चुक्रुशुः भय संशिनः ।नित्या अशिव करा युद्धे शिवा घोर निदर्शनाः ॥३-२३-१०॥

श्लोक 11

नेदुः बलस्य अभिमुखम् ज्वाल उद्गारिभिः आननैः ।कबन्धः परिघ आभासो दृश्यते भास्कर अंतिके ॥३-२३-११॥

श्लोक 12

जग्राह सूर्यम् स्वर्भानुः अपर्वणि महाग्रहः ।प्रवाति मारुतः शीघ्रम् निष्प्रभो अभूत् दिवाकरः ॥३-२३-१२॥

श्लोक 13

उत्पेतुः च विना रात्रिम् ताराः खद्योतन प्रभाः ।संलीन मीन विहगा नलिन्यः शुष्क पंकजाः ॥३-२३-१३॥

श्लोक 14

तस्मिन् क्षणे बभूवुः च विना पुष्प फलैः द्रुमाः ।उद्धूतः च विना वातम् रेणुः जलधर अरुणः ॥३-२३-१४॥

श्लोक 15

चीची कूचि इति वाश्यन्तो बभूवुः तत्र सारिकाः ।उल्काः च अपि स निर्घोषा निपेतुः घोर दर्शनाः ॥३-२३-१५॥

श्लोक 16

प्रचचाल मही च अपि स शैल वन कानना ।खरस्य च रथस्थस्य नर्दमानस्य धीमतः ॥३-२३-१६॥

श्लोक 17

प्राकम्पत भुजः सव्यः स्वरः च अस्य अवसज्जत ।स अस्रा संपद्यते दृष्टिः पश्यमानस्य सर्वतः ॥३-२३-१७॥

श्लोक 18

ललाटे च रुजो जाता न च मोहात् न्यवर्तत ।तान् समीक्ष्य महोत्पातान् उत्थितान् रोम हर्षणान् ॥३-२३-१८॥

श्लोक 19

अब्रवीत् राक्षसान् सर्वान् प्रहसन् स खरः तदा ।महा उत्पातान् इमान् सर्वान् उत्थितान् घोर दर्शनान् ॥३-२३-१९॥

श्लोक 20

न चिंतयामि अहम् वीर्यात् बलवान् दुर्बलान् इव ।तारा अपि शरैः तीक्ष्णैः पातयेयम् नभः तलात् ॥३-२३-२०॥

श्लोक 21

मृत्युम् मरण धर्मेण संक्रुद्धो योजयामि अहम् ।राघवम् तम् बल उत्सिक्तम् भ्रातरम् च अस्य लक्ष्मणम् ॥३-२३-२१॥

श्लोक 22

अहत्वा सायकैः तीक्ष्णैः न उपावर्तितुम् उत्सहे ।यन् निमित्तम् तु रामस्य लक्ष्मणस्य विपर्ययः ॥३-२३-२२॥

श्लोक 23

सकामा भगिनी मे अस्तु पीत्वा तु रुधिरम् तयोः ।न क्वचित् प्राप्त पूर्वो मे संयुगेषु पराजयः ॥३-२३-२३॥

श्लोक 24

युष्माकम् एतत् प्रत्यक्षम् न अनृतम् कथयामि अहम् ।देव राजम् अपि क्रुद्धो मत्त ऐरावत गामिनम् ॥३-२३-२४॥

श्लोक 25

वज्र हस्तम् रणे हन्याम् किम् पुनः तौ च मानुषौ ।सा तस्य गर्जितम् श्रुत्वा राक्षसाअनाम् महा चमूः ॥३-२३-२५॥

श्लोक 26

प्रहर्षम् अतुलम् लेभे मृत्यु पाश अवपाशिता ।समेयुः च महात्मानो युद्ध दर्शन कांक्षिणः ॥३-२३-२६॥

श्लोक 27

ऋषयो देव गन्धर्वाः सिद्धाः च सह चारणैः ।समेत्य च ऊचुः सहिताः ते अन्यायम् पुण्यकर्मणः ॥३-२३-२७॥

श्लोक 28

स्वस्ति गो ब्राह्मणेभ्यो अस्तु लोकानाम् ये च सम्मताः ।जयताम् राघवो युद्धे पौलस्त्यान् रजनी चरान् ॥३-२३-२८॥

श्लोक 29

चक्रहस्तो यथा विष्णुः सर्वान् असुर सत्तमान् ।एतत् च अन्यत् च बहुशो ब्रुवाणाः परम ऋषयः ॥३-२३-२९॥

श्लोक 30

जात कौतूहलात् तत्र विमानस्थाः च देवताः ।ददृशुर् वाहिनीम् तेषाम् राक्षसानाम् गत आयुषाम् ॥३-२३-३०॥

श्लोक 31

रथेन तु खरो वेगात् सैन्यस्य अग्रात् विनिःसृतः ।श्येनगामी पृथुग्रीवो यज्ञशत्रुः विहंगमः ॥३-२३-३१॥

श्लोक 32

दुर्जयः करवीराक्षः परुषः कालकार्मुकः ।हेममाली महामाली सर्पाअस्यो रुधिराशनः ॥३-२३-३२॥

श्लोक 33

द्वादश एते महावीर्याः प्रतस्थुः अभितः खरम् ।महाकपालः स्थूलाक्षः प्रमाथी त्रिशिराः तथा ।चत्वार एते सेना अग्रे दूषणम् पृष्ठतो अन्वयुः ॥३-२३-३३॥

श्लोक 34

सा भीम वेगा समर अभिकांक्षिणीसुदारुणा राक्षस वीर सेना ।तौ राज पुत्रौ सहसा अभ्युपेतामाला ग्रहाणाम् इव चन्द्र सूर्यौ ॥३-२३-३४॥

मूल पुस्तक के इंटरैक्टिव पाठक में पढ़ें · सभी मूल पाठ