मुख्य सामग्री पर जाएँ
ॐ दिव्य ग्रंथ

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 3

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 3 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

वाल्मीकि रामायण के पुस्तक आवरण का चित्र
दिव्य ग्रंथ · मूल पाठ संग्रह

श्लोक 1

अथ उवाच पुनर् वाक्यम् विराधः पूरयन् वनम् ।पृच्छतो मम हि ब्रूतम् कौ युवाम् क्व गमिष्यथः ॥३-३-१॥

श्लोक 2

तम् उवाच ततो रामो राक्षसम् ज्वलित आननम् ।पृच्छन्तम् सुमहातेजा इक्ष्वाकु कुलम् आत्मनः ॥३-३-२॥

श्लोक 3

क्षत्रियौ वृत्त संपन्नौ विद्धि नौ वनगोचरौ ।त्वाम् तु वेदितुम् इच्छावः कः त्वम् चरसि दण्डकान् ॥३-३-३॥

श्लोक 4

तम् उवाच विराधः तु रामम् सत्य पराक्रमम् ।हन्त वक्ष्यामि ते राजन् निबोध मम राघव ॥३-३-४॥

श्लोक 5

पुत्रः किल जवस्य अहम् माता मम शतह्रदा ।विराध इति माम् आहुः पृथिव्याम् सर्व राक्षसाः ॥३-३-५॥

श्लोक 6

तपसा च अभि संप्राप्ता ब्रह्मणो हि प्रसादजा ।शस्त्रेण अवध्यता लोके अच्छेद्य अभेद्यत्वम् एव च ॥३-३-६॥

श्लोक 7

उत्सृज्य प्रमदाम् एनाम् अनपेक्षौ यथा आगतम् ।त्वरमाणौ पलायेथाम् न वाम् जीवितम् आददे ॥३-३-७॥

श्लोक 8

तम् रामः प्रति उवाच इदम् कोप संरक्त लोचनः ।राक्षसम् विकृत आकारम् विराधम् पाप चेतसम् ॥३-३-८॥

श्लोक 9

क्षुद्र धिक्त्वाम् तु हीनार्थम् मृत्युम् अन्वेषसे ध्रुवम् ।रणे प्राप्स्यसि संतिष्ठ न मे जीवन् विमोक्ष्यसे ॥३-३-९॥

श्लोक 10

ततः सज्यम् धनुः कृत्वा रामः सुनिशितान् शरान् ।सु शीघ्रम् अभिसंधाय राक्षसम् निजघान ह ॥३-३-१०॥

श्लोक 11

धनुषा ज्या गुणवता सप्त बाणान् मुमोच ह ।रुक्म पुंखान् महावेगान् सुपर्ण अनिल तुल्य गान् ॥३-३-११॥

श्लोक 12

ते शरीरम् विराधस्य भित्त्वा बर्हिण वाससः ।निपेतुः शोणिता दिग्धा धरण्याम् पावकोपमाः ॥३-३-१२॥

श्लोक 13

स विद्धो न्यस्य वैदेहीम् शूलम् उद्यम्य राक्षसः ।अभ्यद्रवत् सुसंक्रुद्धः तदा रामम् स लक्ष्मणम् ॥३-३-१३॥

श्लोक 14

स विनद्य महानादम् शूलम् शक्र ध्वज उपमम् ।प्रगृह्य अशोभत तदा व्यात्तानन इव अंतकः ॥३-३-१४॥

श्लोक 15

अथ तौ भ्रातरौ दीप्तम् शर वर्षम् ववर्षतुः ।विराधे राक्षसे तस्मिन् कालांतक अयम् उपमे ॥३-३-१५॥

श्लोक 16

स प्रहस्य महा रौद्रः स्थित्वा अजृम्भत राक्षसः ।जृंभमाणस्य ते बाणाः कायात् निष्पेतुर् अशुगाः ॥३-३-१६॥

श्लोक 17

स्पर्शात् तु वर दानेन प्राणान् संरोध्य राक्षसः ।विराधः शूलम् उद्यम्य राघवौ अभ्यधावत ॥३-३-१७॥

श्लोक 18

तत् शूलम् वज्र संकाशम् गगने ज्वलन उपमम् ।द्वाभ्याम् शराभ्याम् चिच्छेद रामः शस्त्रभृताम् वरः ॥३-३-१८॥

श्लोक 19

तत् राम विशिखैः छिन्नम् शूलम् तस्य आपतत् भुविः ।पपात अशनिना चिन्नम् मेरोर् इव शिला तलम् ॥३-३-१९॥

श्लोक 20

तौ खड्गौ क्षिप्रम् उद्यम्य कृष्ण सर्पौ इव उद्यतौ ।तूर्णम् आपेततुः तस्य तदा प्रहारताम् बलात् ॥३-३-२०॥

श्लोक 21

स वध्यमान सुभृशम् भुजाभ्याम् परिगृह्य तौ ।अप्रकंप्यौ नरव्याघ्रौ रौद्रः प्रस्थातुम् ऐच्छत ॥३-३-२१॥

श्लोक 22

तस्य अभिप्रायम् अज्ञाय रामो लक्ष्मणम् अब्रवीत् ।वहतु अयम् अलम् तावत् पथानेन तु राक्षसः ॥३-३-२२॥

श्लोक 23

यथा च इच्छति सोउमित्रे तथा वहतु राक्षसः ।अयम् एव हि नः पन्था येन याति निशाचरः ॥३-३-२३॥

श्लोक 24

स तु स्व बल वीर्येण समुत्क्षिप्य निशाचरः ।बालाः इव स्कन्ध गतौ चकार अति बलोद्धतः ॥३-३-२४॥

श्लोक 25

तौ आरोप्य ततः स्कन्धम् राघवो रजनी चरः ।विराधो विनदन् घोरम् जगाम अभिमुखो वनम् ॥३-३-२५॥

श्लोक 26

वनम् महा मेघ निभम् प्रविष्टोद्रुमैः महद्भिः विविधैः उपेतम् ।नाना विधैः पक्षि कुलैः विचित्रम्शिव आयुतम् व्याल मृगैः विकीर्णम् ॥३-३-२६॥

मूल पुस्तक के इंटरैक्टिव पाठक में पढ़ें · सभी मूल पाठ