मुख्य सामग्री पर जाएँ
ॐ दिव्य ग्रंथ

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 58

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 58 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

वाल्मीकि रामायण के पुस्तक आवरण का चित्र
दिव्य ग्रंथ · मूल पाठ संग्रह

श्लोक 1

स दृष्ट्वा लक्ष्मणम् दीनम् शून्यम् दशरथ आत्मजः ।पर्यपृच्छत धर्माअत्मा वैदेहीम् आगतम् विना ॥३-५८-१॥

श्लोक 2

प्रस्थितम् दण्डक अरण्यम् या माम् अनुजगाम ह ।क्व सा लक्ष्मण वैदेही याम् हित्वा त्वम् इह आगतः ॥३-५८-२॥

श्लोक 3

राज्य भ्रष्टस्य दीनस्य दण्डकान् परिधावतः ।क्व सा दुःख सहाया मे वैदेही तनु मध्यमा ॥३-५८-३॥

श्लोक 4

याम् विना न उत्सहे वीर मुहूर्तम् अपि जीवितुम् ।क्व सा प्राण सहाया मे सीता सुर सुत उपमा ॥३-५८-४॥

श्लोक 5

पतित्वम् अमराणाम् वा पृथिव्याः च अपि लक्ष्मण ।विना ताम् तपनीय आभाम् न इच्छेयम् जनक आत्मजाम् ॥३-५८-५॥

श्लोक 6

कच्चित् जीवति वैदेही प्राणैः प्रियतरा मम ।कच्चित् प्रव्राजनम् वीर न मे मिथ्या भविष्यति ॥३-५८-६॥

श्लोक 7

सीता निमित्तम् सौमित्रे मृते मयि गते त्वयि ।कच्चित् स कामा सुखिता कैकेयी सा भविष्यति ॥३-५८-७॥

श्लोक 8

स पुत्र राज्याम् सिद्ध अर्थाम् मृत पुत्रा तपस्विनी ।उपस्थास्यति कौसल्या कच्चित् सौम्येन - सौम्य न - कैकयीम् ॥३-५८-८॥

श्लोक 9

यदि जीवति वैदेही गमिष्याम्य् आश्रमम् पुनः ।सुवृत्ता यदि वृत्ता सा प्राणान् त्यक्ष्यामि लक्ष्मण ॥३-५८-९॥

श्लोक 10

यदि माम् आश्रम गतम् वैदेही न अभिभाषते ।पुनः प्रहसिता सीता विनशिष्यामि लक्ष्मण ॥३-५८-१०॥

श्लोक 11

ब्रूहि लक्ष्मण वैदेही यदि जीवति वा न वा ।त्वयि प्रमत्ते रक्षोभिः भक्षिता वा तपस्विनी ॥३-५८-११॥

श्लोक 12

सुकुमारी च बाला च नित्यम् च अदुःख दर्शिनी ।मत् वियोगेन वैदेही व्यक्तम् शोचति दुर्मनाः ॥३-५८-१२॥

श्लोक 13

सर्वथा रक्षसा तेन जिह्मेन सुदुरात्मना ।वदता लक्ष्मण इति उच्Cऐः तव अपि जनितम् भयम् ॥३-५८-१३॥

श्लोक 14

श्रुतः च मन्ये वैदेह्या स स्वरः सदृशो मम ।त्रस्तया प्रेषितः त्वम् च द्रष्टुम् माम् शीघ्रम् आगतः ॥३-५८-१४॥

श्लोक 15

सर्वथा तु कृतम् कष्टम् सीताम् उत्सृजता वने ।प्रतिकर्तुम् नृशंसानाम् रक्षसाम् दत्तम् अन्तरम् ॥३-५८-१५॥

श्लोक 16

दुःखिताः खर घातेन राक्षसाः पिशित अशनाः ।तैः सीता निहता घोरैः भविष्यति न संशयः ॥३-५८-१६॥

श्लोक 17

अहो अस्मि व्यसने मग्नः सर्वथा रिपु नाशन ।किम् तु इदानीम् करिष्यामि शंके प्राप्तव्यम् ईदृशम् ॥३-५८-१७॥

श्लोक 18

इति सीताम् वरारोहाम् चिंतयन् एव राघवः ।आजगाम जन स्थानम् त्वरया सह लक्ष्मणः ॥३-५८-१८॥

श्लोक 19

विगर्हमाणो अनुजम् आर्त रूपम्क्षुधा श्रमेण एव पिपासया च ।विनिःश्वसन् शुष्क मुखो विषण्णःप्रतिश्रयम् प्राप्य समीक्ष्य शून्यम् ॥३-५८-१९॥

श्लोक 20

स्वम् आश्रमम् स प्रविगाह्य वीरोविहार देशान् अनुसृत्य कांश्चित् ।एतत् तत् इति एव निवास भूमौप्रहृष्ट रोमा व्यथितो बभूव ॥३-५८-२०॥

मूल पुस्तक के इंटरैक्टिव पाठक में पढ़ें · सभी मूल पाठ