मुख्य सामग्री पर जाएँ
ॐ दिव्य ग्रंथ

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 59

वाल्मीकि रामायण अरण्यकाण्ड सर्ग 59 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

वाल्मीकि रामायण के पुस्तक आवरण का चित्र
दिव्य ग्रंथ · मूल पाठ संग्रह

श्लोक 1

अथ आश्रमात् उपावृत्तम् अंतरा रघुनंदनः ।परिपप्रच्छ सौमित्रिम् रामो दुःख अर्दितः पुनः ॥३-५९-१॥

श्लोक 2

तम् उवाच किम् अर्थम् त्वम् आगतो अपास्य मैथिलीम् ।यदा सा तव विश्वासात् वने विहरिता मया ॥३-५९-२॥

श्लोक 3

दृष्ट्वा एव अभ्यागतम् त्वाम् मे मैथिलीम् त्यज्य लक्ष्मण ।शंकमानम् महत् पापम् यत् सत्यम् व्यथितम् मनः ॥३-५९-३॥

श्लोक 4

स्फुरते नयनम् सव्यम् बाहुः च हृदयम् च मे ।दृष्ट्वा लक्ष्मण दूरे त्वाम् सीता विरहितम् पथि ॥३-५९-४॥

श्लोक 5

एवम् उक्तः तु सौमित्रिः लक्ष्मणः शुभ लक्षणः ।भूयो दुःख संआविष्टो दुःखितम् रामम् अब्रवी॥३-५९-५॥

श्लोक 6

न स्वयम् काम कारेण ताम् त्यक्त्वा अहम् इह आगतः ।प्रचोदितस्तयैवोग्रैत्वत्सकाशमिहाअगतः - यद्वा -प्रचोदितः तया एव उग्रैः त्वत् सकाशम् इह आगतः ॥३-५९-६॥

श्लोक 7

आर्येण एव परिक्रुष्टम् - पराक्रुष्टम् - हा सीते लक्ष्मण इति च ।परित्राहि इति यत् वाक्यम् मैथिल्याः तत् श्रुतिम् गतम् ॥३-५९-७॥

श्लोक 8

सा तम् आर्त स्वरम् श्रुत्वा तव स्नेहेन मैथिली ।गच्छ गच्छ इति माम् आह रुदन्ती भय - विक्लवा - विह्वला ॥३-५९-८॥

श्लोक 9

प्रचोद्यमानेन मया गच्छ इति बहुशः तया ।प्रत्युक्ता मैथिली वाक्यम् इदम् तत् प्रत्यय अन्वितम् ॥३-५९-९॥

श्लोक 10

न तत् पश्यामि अहम् रक्षो यत् अस्य भयम् आवहेत् ।निर्वृता भव न अस्ति एतत् केन अपि एवम् उदाहृतम् ॥३-५९-१०॥

श्लोक 11

विगर्हितम् च नीचम् च कथम् आर्यो अभिधास्यति ।त्राहि इति वचनम् सीते यः त्रायेत् त्रिदशान् अपि ॥३-५९-११॥

श्लोक 12

किम् निमित्तम् तु केन अपि भ्रातुः आलंब्य मे स्वरम् ।विस्वरम् व्याहृतम् वाक्यम् लक्ष्मण त्राहि माम् इति ॥३-५९-१२॥

श्लोक 13

राक्षसेन ईरितम् वाक्यम् त्रसात् त्राहि इति शोभने ।न भवत्या व्यथा कार्या कुनारी जन सेविता ॥३-५९-१३॥

श्लोक 14

अलम् वैक्लवताम् गंतुम् स्वस्था भव निर् उत्सुका ।न च अस्ति त्रिषु लोकेषु पुमान् यो राघवम् रणे ॥३-५९-१४॥

श्लोक 15

जातो वा जायमानो वा संयुगे यः पराजयेत् ।अजेयो राघवो युद्धे देवैः शक्र पुरोगमैः ॥३-५९-१५॥

श्लोक 16

एवम् उक्ता तु वैदेही परिमोहित चेतना ।उवाच अश्रूणि मुंचन्ती दारुणम् माम् इदम् वचः ॥३-५९-१६॥

श्लोक 17

भावो मयि तव अत्यर्थम् पाप एव निवेशितः ।विनष्टे भ्रातरि प्राप्तुम् न च त्वम् माम् अवाप्स्यसि ॥३-५९-१७॥

श्लोक 18

संकेतात् भरतेन त्वम् रामम् समनुगच्छसि ।क्रोशन्तम् हि यथा अत्यर्थम् न एनम् अभ्यवपद्यसे ॥३-५९-१८॥

श्लोक 19

रिपुः प्रच्छन्न चारी त्वम् मत् अर्थम् अनुगच्छसि ।राघवस्य अन्तर प्रेप्सुः तथा एनम् न अभिपद्यसे ॥३-५९-१९॥

श्लोक 20

एवम् उक्तो हि वैदेह्या संरब्धो रक्त लोचनः ।क्रोधात् प्रस्फुरमाण ओष्ठ आश्रमात् अभिनिर्गतः ॥३-५९-२०॥

श्लोक 21

एवम् ब्रुवाणम् सौमित्रिम् रामः संताप मोहितः ।अब्रवीत् दुष्कृतम् सौम्य ताम् विना यत् त्वम् आगतः ॥३-५९-२१॥

श्लोक 22

जानन् अपि समर्थम् माम् रक्षसाम् अपवारणे ।अनेन क्रोध वाक्येन मैथिल्या निर्गतो भवान् ॥३-५९-२२॥

श्लोक 23

न हि ते परितुष्यामि त्यक्त्वा यत् यासि मैथिलीम् ।क्रुद्धायाः परुषम् श्रुत्वा स्त्रिया यत् त्वम् इह आगतः ॥३-५९-२३॥

श्लोक 24

सर्वथा तु अपनीतम् ते सीतया यत् प्रचोदितः ।क्रोधस्य वशम् आगम्य न अकरोः शासनम् मम ॥३-५९-२४॥

श्लोक 25

असौ हि राक्षसः शेते शरेण अभिहतो मया ।मृग रूपेण येन अहम् आश्रमात् अपवाहितः ॥३-५९-२५॥

श्लोक 26

विकृष्य चापम् परिधाय सायकम्स लील बाणेन च ताडितो मया ।मार्गीम् तनुम् त्यज्य च विक्लव स्वरोबभूव केयूर धरः स राक्षसः ॥३-५९-२६॥

श्लोक 27

शर आहतेन एव तदा आर्तया गिरास्वरम् मम आलंब्य सु दूर सु श्रवम् ।उदाहृतम् तत् वचनम् सु दारुणम्त्वम् आगतो येन विहाय मैथिलीम् ॥३-५९-२७॥

मूल पुस्तक के इंटरैक्टिव पाठक में पढ़ें · सभी मूल पाठ