मुख्य सामग्री पर जाएँ
ॐ दिव्य ग्रंथ

वाल्मीकि रामायण युद्धकाण्ड सर्ग 24

वाल्मीकि रामायण युद्धकाण्ड सर्ग 24 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

वाल्मीकि रामायण के पुस्तक आवरण का चित्र
दिव्य ग्रंथ · मूल पाठ संग्रह

श्लोक 1

सा वीरसमिती राज्ञा विरराज व्यवस्थिता ।शशिना शुभिनक्षत्रा पौर्णमासीव शारदी ॥६-२४-१॥।।

श्लोक 2

प्रचचाल च वेगेन त्रस्ता चैव वसुन्धरा ।पीड्यमाना बलौ घेन तेन सागरवर्चसा ॥६-२४-२॥।।

श्लोक 3

ततः शुश्रुपुराक्रुष्टम् लङ्कायाः काननौकसः ।भेरीमृदङ्गसम्घुष्टम् तुमुलम् रोमहर्षणम् ॥६-२४-३॥।।

श्लोक 4

बभूवुस्तेन घोषेण सम्हृष्टा हरियूथपाः ।अमृष्यमाणास्तम् घोषम् विनेदुर्घोषवत्तरम् ॥६-२४-४॥।।

श्लोक 5

राक्षसास्तम् प्लवङ्गानाम् शुश्रुवुस्तेऽपि गर्जितम् ।वर्दतामिव दृप्तानाम् मेघानामम्बरे स्वनम् ॥६-२४-५॥।।

श्लोक 6

दृष्ट्वा दाशरथिर्लङ्काम् चित्रध्वजपताकिनिम्म् ।जगाम मनसा सीताम् दूयमानेन चेतसा ॥६-२४-६॥।।

श्लोक 7

अत्र सा मृगशाबाक्षी रावणेनोपरुध्यते ।अभिभूता ग्रहेणेव लोहिताङ्गेन रोहिणी ॥६-२४-७॥।।

श्लोक 8

दीर्घमुष्णम् च निःश्वस्य समुद्वीक्ष्य च लक्ष्मणम् ।उवाच वचनम् वीरस्तत्कालहितमात्मनः ॥६-२४-८॥।।

श्लोक 9

आलिखन्तीमिवाकाशमुत्थिताम् पश्य लक्ष्मण ।मन्सेव कृताम् लङ्काम् नगाग्रे विश्वकर्मणा ॥६-२४-९॥।।

श्लोक 10

विमानैर्बहुभिर्लङ्क सम्कीर्णा रचिता पुरा ।विष्णोः पदमिवाकाशम् चादितम् पाण्डुभिर्घनैः ॥६-२४-१०॥।।

श्लोक 11

पुष्पितैः शोभिता लङ्का वनैश्चत्ररथोपमैः ।नानापतगसम्घुष्टफलपुष्पोपगैः शुभैः ॥६-२४-११॥।।

श्लोक 12

पश्य मत्तविहङ्गनि प्रलीनभ्रमराणि च ।कोकिलाकुलखण्डानि दोधवीति शिवोऽविलः ॥६-२४-१२॥।।

श्लोक 13

इति दाशरथीरमो लक्ष्मणम् समभाषत ।बलम् च तत्र विभजच्चास्त्रदृष्टेन कर्मणा ॥६-२४-१३॥।।

श्लोक 14

शशास कपिसेमाम् ताम् बलादादाय वीर्यवान् ।अङ्गदः सह नीलेन तिष्ठे दुरपि दुर्जयः ॥६-२४-१४॥।।

श्लोक 15

तिष्ठेद्वानरवाहिन्या वानरौघसमावृतः ।आशिर्तो दक्षिणम् पार्श्वमृषभो नाम वानरः ॥६-२४-१५॥।।

श्लोक 16

गन्धहस्तीव दुर्धर्षस्तरस्वी गन्धमादनः ।तिष्ठेद्वानरवाहिन्याः सव्यम् पक्षमधिष्ठतः ॥६-२४-१६॥।।

श्लोक 17

मूर्ध्नि स्थास्याम्यहम् यत्तो लक्ष्मणेन समन्वितः ।जाम्बवाम्श्च सुषेणश्च वेगदर्शी च वानरः ॥६-२४-१७॥।।

श्लोक 18

ऋक्षमुख्या महात्मानः कुक्षिम् रक्षन्तु ते त्रयः ।जघनम् कपिसेनायाः कपिराजोऽभिरक्षतु ॥६-२४-१८॥।।

श्लोक 19

पश्चार्धमिव लोकस्य प्रचेतास्तेजपा वृतः ।सुविभक्तमहाव्यूहा महावानररक्षिता ॥६-२४-१९॥।।

श्लोक 20

अनीकिनी सा विबभौ यथाद्यौः साभ्रसम्प्लवा ।प्रऋह्य गिरिशृङ्गाणि महतश्च महीरुहान् ॥६-२४-२०॥।।

श्लोक 21

आसेदुर्वानरा लङ्काम् मिमर्दयुषवो रणे ।शिखरैर्विकिरामैनाम् लङ्काम् मुष्टिभिरेव वा ॥६-२४-२१॥।।

श्लोक 22

इति स्म दधिरे सर्वे मानाम्सि हरिपुङ्गवाः ।ततो रामो महातेजाः सुग्रीव मिदमब्रवीत् ॥६-२४-२२॥।।

श्लोक 23

सुविभक्तानि सैन्यानि शुक एष विमुच्यताम् ।रामस्य तु वचः श्रुत्वा वानरेन्द्रो महाबलः ॥६-२४-२३॥।।

श्लोक 24

मोचयामास तम् दूतम् शुकम् रामस्य शासनात् ।मोचितो रामवाक्येन वानरैश्च निपीडितः ॥६-२४-२४॥।।

श्लोक 25

शुकः परमसम्त्रस्तो रक्षोधिपमुपागमत् ।रावणः प्रहसन्नेव शुकम् वाक्यमुवाच ह ॥६-२४-२५॥।।

श्लोक 26

किमिमौ ते सितौ पक्षौ लूनपक्ष्श्च दृश्यसे ।कच्चिन्नानेकचित्तानाम् तेषाम् त्वम् वशमागतः ॥६-२४-२६॥।।

श्लोक 27

ततस्प भयसम्विग्न स्तदा राज्ञाभिचोदितः ।वचनम् प्रत्युवाचेदम् राक्षसाधिपमुत्तमम् ॥६-२४-२७॥।।

श्लोक 28

सागरस्योत्तरे तीरेऽब्रवम् ते वचनम् तथा ।यथासम्देशमक्लिष्टम् सान्त्वयन् श्लक्ष्णया गिरा ॥६-२४-२८॥।।

श्लोक 29

क्रुद्धैस्तेरहमुत्प्लुत्य दृष्टमात्रः प्लवङ्गमैः ।गृहितोऽस्म्यपि चारब्धो हन्तुम् लोप्तुम् च मुष्टिभिः ॥६-२४-२९॥।।

श्लोक 30

न ते सम्भाषितुम् शक्याः सम्प्रश्नोऽत्र न विद्यते ।प्रकृत्या कोपनास्तीक्षिणा वानरा राक्षसाधिप ॥६-२४-३०॥।।

श्लोक 31

स च हन्ता विराधस्य कबन्धस्य खरस्य च ।सुग्रीवसहितो रामः सीतायाः पदमागतः ॥६-२४-३१॥।।

श्लोक 32

स कृत्वा सागरे सेतुम् तीर्त्वा च लवणोदधिम् ।एष रक्षासि निर्धूय धन्वी तिष्ठति राघवः ॥६-२४-३२॥।।

श्लोक 33

ऋक्षवानरसम्घानामनीकानि सहस्रशः ।गिरिमेघनिकाशानाम् चादयन्ति वसुन्धराम् ॥६-२४-३३॥।।

श्लोक 34

राक्षसानाम् बलौघस्य वानरेन्द्रबलस्य च ।नैतयोर्विद्यते सम्धिर्देवदानवयोरिव ॥६-२४-३४॥।।

श्लोक 35

पुरा प्राकारमायान्ति क्षिप्रमेकतरम् कुरु ।सीताम् वास्मै प्रयच्चाशु युद्धम् वापि प्रदीयताम् ॥६-२४-३५॥।।

श्लोक 36

शुकस्य वचनम् श्रुत्वा रावणो वाक्य मब्रवीत् ।रोषसम्रक्तनयनो निर्दहन्निव चक्षुषा ॥६-२४-३६॥।।

श्लोक 37

यदि माम् प्रतियुध्येरन् देवगन्धर्वदानवाः ।नैव सीताम् प्रदास्यामि सर्वलोकभयादपि ॥६-२४-३७॥।।

श्लोक 38

कदा समभिधानन्ति मामका राघवम् शराः ।वसन्ते पुष्पितम् मत्ता भ्रमरा इव पादपम् ॥६-२४-३८॥।।

श्लोक 39

कदा शोणितदिग्धाङ्गम् दीपैः कार्मुकविच्युतैः ।शरैरादीपयिष्यामि उल्काभिरिव कुञ्जरम् ॥६-२४-३९॥।।

श्लोक 40

तच्चास्य बलमादास्ये बलेन महता वृतः ।ज्योतिषामिव सर्वेषाम् प्रभामुद्यन्दिवाकरः ॥६-२४-४०॥।।

श्लोक 41

सागरस्येव मे वेगो मारुतस्येव मे बलम् ।न च दाशरथिर्वेद तेन माम् योद्धुमिच्चति ॥६-२४-४१॥।।

श्लोक 42

न मे तूणीशयान् बाणान् सनिषानिव पन्नगान् ।रामः पश्यति सम्ग्रामे तेन माम् योद्धुमिच्चति ॥६-२४-४२॥।।

श्लोक 43

न जानाति पुरा वीर्यम् मम युद्धे स राघवः ।मम चापमयीम् वीणाम् शरकोणैः प्रवादिताम् ॥६-२४-४३॥।।

श्लोक 44

ज्याशबदतुमुलाम् घोरामार्तगीतमहास्वनाम् ।नाराचतलसम्नादाम् ताम् ममाहितवाहिनीम् ॥६-२४-४४॥।।

श्लोक 45

अवगाह्य महरङ्गम् वादयिष्यान्तगन् रणे ।न वासवेनापि स हस्रचक्षुषा ।युद्धेऽस्मि शक्यो वरुणेन वास्वयम् ।यमेव वा धर्षयितुम् शराग्निना ।महाहवे वैश्रवणेन वा स्वयम् ॥६-२४-४५॥

मूल पुस्तक के इंटरैक्टिव पाठक में पढ़ें · सभी मूल पाठ