श्रीमद्भागवत तृतीय स्कन्ध अध्याय 10
श्रीमद्भागवत तृतीय स्कन्ध अध्याय 10 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

श्लोक 3.10.1
अन्तर्हिते भगवति ब्रह्मा लोकपितामहः । प्रजाः ससर्ज कतिधा दैहिकीर् मानसीर् विभुः ॥ 1 ॥
श्लोक 3.10.2
ये च मे भगवन् पृष्टास् त्वय्य् अर्था बहुवित्तम । तान् वदस्वानुपूर्व्येण छिन्धि नः सर्वसंशयान् ॥ 2 ॥
श्लोक 3.10.3
एवं सञ्चोदितस् तेन क्षत्त्रा कौषारविर् मुनिः । प्रीतः प्रत्याह तान् प्रश्नान् हृदिस्थान् अथ भार्गव ॥ 3 ॥
श्लोक 3.10.4
विरिञ्चो ऽपि तथा चक्रे दिव्यं वर्षशतं तपः । आत्मन्य् आत्मानम् आवेश्य यथाह भगवान् अजः ॥ 4 ॥
श्लोक 3.10.5
तद् विलोक्याब्जसम्भूतो वायुना यद्अधिष्ठितः । पद्मम् अम्भश् च तत्कालकृतवीर्येण कम्पितम् ॥ 5 ॥
श्लोक 3.10.6
तपसा ह्य् एधमानेन विद्यया चात्मसंस्थया । विवृद्धविज्ञानबलो न्यपाद् वायुं सहाम्भसा ॥ 6 ॥
श्लोक 3.10.7
तद् विलोक्य वियद्व्यापि पुष्करं यद्अधिष्ठितम् । अनेन लोकान् प्राग्लीनान् कल्पितास्मीत्य् अचिन्तयत् ॥ 7 ॥
श्लोक 3.10.8
पद्मकोशं तदाविश्य भगवत्कर्मचोदितः । एकं व्यभाङ्क्षीद् उरुधा त्रिधा भाव्यं द्विसप्तधा ॥ 8 ॥
श्लोक 3.10.9
एतावाञ् जीवलोकस्य संस्थाभेदः समाहृतः । धर्मस्य ह्य् अनिमित्तस्य विपाकः परमेष्ठ्य् असौ ॥ 9 ॥
श्लोक 3.10.10
यथात्थ बहुरूपस्य हरेर् अद्भुतकर्मणः । कालाख्यं लक्षणं ब्रह्मन् यथा वर्णय नः प्रभो ॥ 10 ॥
श्लोक 3.10.11
गुणव्यतिकराकारो निर्विशेषो ऽप्रतिष्ठितः । पुरुषस् तद्उपादानम् आत्मानं लीलयासृजत् ॥ 11 ॥
श्लोक 3.10.12
विश्वं वै ब्रह्मतन्मात्रं संस्थितं विष्णुमायया । ईश्वरेण परिच्छिन्नं कालेनाव्यक्तमूर्तिना ॥ 12 ॥
श्लोक 3.10.13
यथेदानीं तथाग्रे च पश्चाद् अप्य् एतद् ईदृशम् । सर्गो नवविधस् तस्य प्राकृतो वैकृतस् तु यः ॥ 13 ॥
श्लोक 3.10.14
कालद्रव्यगुणैर् अस्य त्रिविधः प्रतिसङ्क्रमः । आद्यस् तु महतः सर्गो गुणवैषम्यम् आत्मनः ॥ 14 ॥
श्लोक 3.10.15
द्वितीयस् त्व् अहमो यत्र द्रव्यज्ञानक्रियोदयः । भूतसर्गस् तृतीयस् तु तन्मात्रो द्रव्यशक्तिमान् ॥ 15 ॥
श्लोक 3.10.16
चतुर्थ ऐन्द्रियः सर्गो यस् तु ज्ञानक्रियात्मकः । वैकारिको देवसर्गः पञ्चमो यन्मयं मनः ॥ 16 ॥
श्लोक 3.10.17
षष्ठस् तु तमसः सर्गो यस् त्व् अबुद्धिकृतः प्रभोः । षड् इमे प्राकृताः सर्गा वैकृतान् अपि मे शृणु ॥ 17 ॥
श्लोक 3.10.18
रजोभाजो भगवतो लीलेयं हरिमेधसः । सप्तमो मुख्यसर्गस् तु षड्विधस् तस्थुषां च यः ॥ 18 ॥
श्लोक 3.10.19
वनस्पत्य्ओषधिलतात्वक्सारा वीरुधो द्रुमाः । उत्स्रोतसस् तमःप्राया अन्तःस्पर्शा विशेषिणः ॥ 19 ॥
श्लोक 3.10.20
तिरश्चाम् अष्टमः सर्गः सो ऽष्टाविंशद्विधो मतः । अविदो भूरितमसो घ्राणज्ञा हृद्य् अवेदिनः ॥ 20 ॥
श्लोक 3.10.21
गौर् अजो महिषः कृष्णः सूकरो गवयो रुरुः । द्विशफाः पशवश् चेमे अविर् उष्ट्रश् च सत्तम ॥ 21 ॥
श्लोक 3.10.22
खरो ऽश्वो ऽश्वतरो गौरः शरभश् चमरी तथा । एते चैकशफाः क्षत्तः शृणु पञ्चनखान् पशून् ॥ 22 ॥
श्लोक 3.10.23
श्वा सृगालो वृको व्याघ्रो मार्जारः शशशल्लकौ । सिंहः कपिर् गजः कूर्मो गोधा च मकरादयः ॥ 23 ॥
श्लोक 3.10.24
कङ्कगृध्रबकश्येनभासभल्लूकबर्हिणः । हंससारसचक्राह्वकाकोलूकादयः खगाः ॥ 24 ॥
श्लोक 3.10.25
अर्वाक्स्रोतस् तु नवमः क्षत्तर् एकविधो नृणाम् । रजो ऽधिकाः कर्मपरा दुःखे च सुखमानिनः ॥ 25 ॥
श्लोक 3.10.26
वैकृतास् त्रय एवैते देवसर्गश् च सत्तम । वैकारिकस् तु यः प्रोक्तः कौमारस् तूभयात्मकः ॥ 26 ॥
श्लोक 3.10.27
देवसर्गश् चाष्टविधो विबुधाः पितरो ऽसुराः । गन्धर्वाप्सरसः सिद्धा यक्षरक्षांसि चारणाः ॥ 27 ॥
श्लोक 3.10.28
भूतप्रेतपिशाचाश् च विद्याध्राः किन्नरादयः । दशैते विदुराख्याताः सर्गास् ते विश्वसृक्कृताः ॥ 28 ॥
श्लोक 3.10.29
अतः परं प्रवक्ष्यामि वंशान् मन्वन्तराणि च । एवं रजःप्लुतः स्रष्टा कल्पादिष्व् आत्मभूर् हरिः । सृजत्य् अमोघसङ्कल्प आत्मैवात्मानम् आत्मना ॥ 29 ॥