श्रीमद्भागवत तृतीय स्कन्ध अध्याय 24
श्रीमद्भागवत तृतीय स्कन्ध अध्याय 24 का उपलब्ध मूल पाठ दिव्य ग्रंथ पर पढ़ें। संस्करण और भाषा संबंधित पुस्तक के स्रोत नोट के अनुसार हैं।

श्लोक 3.24.1
निर्वेदवादिनीम् एवं मनोर् दुहितरं मुनिः । दयालुः शालिनीम् आह शुक्लाभिव्याहृतं स्मरन् ॥ 1 ॥
श्लोक 3.24.2
मा खिदो राजपुत्रीत्थम् आत्मानं प्रत्य् अनिन्दिते । भगवांस् ते ऽक्षरो गर्भम् अदूरात् सम्प्रपत्स्यते ॥ 2 ॥
श्लोक 3.24.3
धृतव्रतासि भद्रं ते दमेन नियमेन च । तपोद्रविणदानैश् च श्रद्धया चेश्वरं भज ॥ 3 ॥
श्लोक 3.24.4
स त्वयाराधितः शुक्लो वितन्वन् मामकं यशः । छेत्ता ते हृदयग्रन्थिम् औदर्यो ब्रह्मभावनः ॥ 4 ॥
श्लोक 3.24.5
देवहूत्य् अपि सन्देशं गौरवेण प्रजापतेः । सम्यक् श्रद्धाय पुरुषं कूटस्थम् अभजद् गुरुम् ॥ 5 ॥
श्लोक 3.24.6
तस्यां बहुतिथे काले भगवान् मधुसूदनः । कार्दमं वीर्यम् आपन्नो जज्ञे ऽग्निर् इव दारुणि ॥ 6 ॥
श्लोक 3.24.7
अवादयंस् तदा व्योम्नि वादित्राणि घनाघनाः । गायन्ति तं स्म गन्धर्वा नृत्यन्त्य् अप्सरसो मुदा ॥ 7 ॥
श्लोक 3.24.8
पेतुः सुमनसो दिव्याः खेचरैर् अपवर्जिताः । प्रसेदुश् च दिशः सर्वा अम्भांसि च मनांसि च ॥ 8 ॥
श्लोक 3.24.9
तत् कर्दमाश्रमपदं सरस्वत्या परिश्रितम् । स्वयम्भूः साकम् ऋषिभिर् मरीच्य्आदिभिर् अभ्ययात् ॥ 9 ॥
श्लोक 3.24.10
भगवन्तं परं ब्रह्म सत्त्वेनांशेन शत्रुहन् । तत्त्वसङ्ख्यानविज्ञप्त्यै जातं विद्वान् अजः स्वराट् ॥ 10 ॥
श्लोक 3.24.11
सभाजयन् विशुद्धेन चेतसा तच्चिकीर्षितम् । प्रहृष्यमाणैर् असुभिः कर्दमं चेदम् अभ्यधात् ॥ 11 ॥
श्लोक 3.24.12
त्वया मे ऽपचितिस् तात कल्पिता निर्व्यलीकतः । यन् मे सञ्जगृहे वाक्यं भवान् मानद मानयन् ॥ 12 ॥
श्लोक 3.24.13
एतावत्य् एव शुश्रूषा कार्या पितरि पुत्रकैः । बाढम् इत्य् अनुमन्येत गौरवेण गुरोर् वचः ॥ 13 ॥
श्लोक 3.24.14
इमा दुहितरः सत्यस् तव वत्स सुमध्यमाः । सर्गम् एतं प्रभावैः स्वैर् बृंहयिष्यन्त्य् अनेकधा ॥ 14 ॥
श्लोक 3.24.15
अतस् त्वम् ऋषिमुख्येभ्यो यथाशीलं यथारुचि । आत्मजाः परिदेह्य् अद्य विस्तृणीहि यशो भुवि ॥ 15 ॥
श्लोक 3.24.16
वेदाहम् आद्यं पुरुषम् अवतीर्णं स्वमायया । भूतानां शेवधिं देहं बिभ्राणं कपिलं मुने ॥ 16 ॥
श्लोक 3.24.17
ज्ञानविज्ञानयोगेन कर्मणाम् उद्धरन् जटाः । हिरण्यकेशः पद्माक्षः पद्ममुद्रापदाम्बुजः ॥ 17 ॥
श्लोक 3.24.18
एष मानवि ते गर्भं प्रविष्टः कैटभार्दनः । अविद्यासंशयग्रन्थिं छित्त्वा गां विचरिष्यति ॥ 18 ॥
श्लोक 3.24.19
अयं सिद्धगणाधीशः साङ्ख्याचार्यैः सुसम्मतः । लोके कपिल इत्य् आख्यां गन्ता ते कीर्तिवर्धनः ॥ 19 ॥
श्लोक 3.24.20
ताव् आश्वास्य जगत्स्रष्टा कुमारैः सहनारदः । हंसो हंसेन यानेन त्रिधामपरमं ययौ ॥ 20 ॥
श्लोक 3.24.21
गते शतधृतौ क्षत्तः कर्दमस् तेन चोदितः । यथोदितं स्वदुहित्ः प्रादाद् विश्वसृजां ततः ॥ 21 ॥
श्लोक 3.24.22
मरीचये कलां प्रादाद् अनसूयाम् अथात्रये । श्रद्धाम् अङ्गिरसे ऽयच्छत् पुलस्त्याय हविर्भुवम् ॥ 22 ॥
श्लोक 3.24.23
पुलहाय गतिं युक्तां क्रतवे च क्रियां सतीम् । ख्यातिं च भृगवे ऽयच्छद् वसिष्ठायाप्य् अरुन्धतीम् ॥ 23 ॥
श्लोक 3.24.24
अथर्वणे ऽददाच् छान्तिं यया यज्ञो वितन्यते । विप्रर्षभान् कृतोद्वाहान् सदारान् समलालयत् ॥ 24 ॥
श्लोक 3.24.25
ततस् त ऋषयः क्षत्तः कृतदारा निमन्त्र्य तम् । प्रातिष्ठन् नन्दिम् आपन्नाः स्वं स्वम् आश्रममण्डलम् ॥ 25 ॥
श्लोक 3.24.26
स चावतीर्णं त्रियुगम् आज्ञाय विबुधर्षभम् । विविक्त उपसङ्गम्य प्रणम्य समभाषत ॥ 26 ॥
श्लोक 3.24.27
अहो पापच्यमानानां निरये स्वैर् अमङ्गलैः । कालेन भूयसा नूनं प्रसीदन्तीह देवताः ॥ 27 ॥
श्लोक 3.24.28
बहुजन्मविपक्वेन सम्यग्योगसमाधिना । द्रष्टुं यतन्ते यतयः शून्यागारेषु यत्पदम् ॥ 28 ॥
श्लोक 3.24.29
स एव भगवान् अद्य हेलनं न गणय्य नः । गृहेषु जातो ग्राम्याणां यः स्वानां पक्षपोषणः ॥ 29 ॥
श्लोक 3.24.30
स्वीयं वाक्यम् ऋतं कर्तुम् अवतीर्णो ऽसि मे गृहे । चिकीर्षुर् भगवान् ज्ञानं भक्तानां मानवर्धनः ॥ 30 ॥
श्लोक 3.24.31
तान्य् एव ते ऽभिरूपाणि रूपाणि भगवंस् तव । यानि यानि च रोचन्ते स्वजनानाम् अरूपिणः ॥ 31 ॥
श्लोक 3.24.32
त्वां सूरिभिस् तत्त्वबुभुत्सयाद्धा सदाभिवादार्हणपादपीठम् । ऐश्वर्यवैराग्ययशोऽवबोधवीर्यश्रिया पूर्तम् अहं प्रपद्ये ॥ 32 ॥
श्लोक 3.24.33
परं प्रधानं पुरुषं महान्तं कालं कविं त्रिवृतं लोकपालम् । आत्मानुभूत्यानुगतप्रपञ्चं स्वच्छन्दशक्तिं कपिलं प्रपद्ये ॥ 33 ॥
श्लोक 3.24.34
अ स्माभिपृच्छे ऽद्य पतिं प्रजानां त्वयावतीर्णर्ण उताप्तकामः । परिव्रजत्पदवीम् आस्थितो ऽहं चरिष्ये त्वां हृदि युञ्जन् विशोकः ॥ 34 ॥
श्लोक 3.24.35
मया प्रोक्तं हि लोकस्य प्रमाणं सत्यलौकिके । अथाजनि मया तुभ्यं यद् अवोचम् ऋतं मुने ॥ 35 ॥
श्लोक 3.24.36
एतन् मे जन्म लोके ऽस्मिन् मुमुक्षूणां दुराशयात् । प्रसङ्ख्यानाय तत्त्वानां सम्मतायात्मदर्शने ॥ 36 ॥
श्लोक 3.24.37
एष आत्मपथो ऽव्यक्तो नष्टः कालेन भूयसा । तं प्रवर्तयितुं देहम् इमं विद्धि मया भृतम् ॥ 37 ॥
श्लोक 3.24.38
गच्छ कामं मयापृष्टो मयि सन्न्यस्तकर्मणा । जित्वा सुदुर्जयं मृत्युम् अमृतत्वाय मां भज ॥ 38 ॥
श्लोक 3.24.39
माम् आत्मानं स्वयंज्योतिः सर्वभूतगुहाशयम् । आत्मन्य् एवात्मना वीक्ष्य विशोको ऽभयम् ऋच्छसि ॥ 39 ॥
श्लोक 3.24.40
मात्र आध्यात्मिकीं विद्यां शमनीं सर्वकर्मणाम् । वितरिष्ये यया चासौ भयं चातितरिष्यति ॥ 40 ॥
श्लोक 3.24.41
एवं समुदितस् तेन कपिलेन प्रजापतिः । दक्षिणीकृत्य तं प्रीतो वनम् एव जगाम ह ॥ 41 ॥
श्लोक 3.24.42
व्रतं स आस्थितो मौनम् आत्मैकशरणो मुनिः । निःसङ्गो व्यचरत् क्षोणीम् अनग्निर् अनिकेतनः ॥ 42 ॥
श्लोक 3.24.43
मनो ब्रह्मणि युञ्जानो यत् तत् सद्असतः परम् । गुणावभासे विगुण एकभक्त्यानुभाविते ॥ 43 ॥
श्लोक 3.24.44
निरहङ्कृतिर् निर्ममश् च निर्द्वन्द्वः समदृक् स्वदृक् । प्रत्यक्प्रशान्तधीर् धीरः प्रशान्तोर्मिर् इवोदधिः ॥ 44 ॥
श्लोक 3.24.45
वासुदेवे भगवति सर्वज्ञे प्रत्यग्आत्मनि । परेण भक्तिभावेन लब्धात्मा मुक्तबन्धनः ॥ 45 ॥
श्लोक 3.24.46
आत्मानं सर्वभूतेषु भगवन्तम् अवस्थितम् । अपश्यत् सर्वभूतानि भगवत्य् अपि चात्मनि ॥ 46 ॥
श्लोक 3.24.47
इच्छाद्वेषविहीनेन सर्वत्र समचेतसा । भगवद्भक्तियुक्तेन प्राप्ता भागवती गतिः ॥ 47 ॥